Ana səhifə

Elektronik harp kapsaminda lazer sistemleri ve eh uygulamalar


Yüklə 39.59 Kb.
tarix24.06.2016
ölçüsü39.59 Kb.
ELEKTRONIK HARP KAPSAMINDA LAZER SISTEMLERI VE EH UYGULAMALAR
ÖZET

Burada Lazer Sistemleri ve Lazerin Elektronik Harp (EH) alanındaki

uygulamaları incelenmektedir. Lazer teknolojisi özellikle son yıllarda büyük gelişmeler

kaydetmiş ve bunun sonucu olarak savunma sanayisinde ve endüstride çok geniş

kullanım alanı bulmuştur.

Lazer; mesafe bulucu, mayın arama, lazer uyarı ve karşı tedbir sistemleri gibi kullanım

alanları yanında; özellikle son yıllarda güdümlü mermi karşı tedbirlerinde de sıkça

kullanılmaktadır. Esas olan, güçlü lazerler kullanarak arayıcıların arama

mekanizmalarını fiziksel olarak bozmaktır. Burada çoğunlukla detektör, kırpıcı, filtreler

ve güdümlü merminin dome kısmı bozulmaya çalışılır.

Gelişmiş ülkelerde lazer konusunda süren AR-GE faaliyetlerini ve lazer teknolojisinin

vaat ettiklerini incelediğimizde, lazer sistemlerinin geleceğin silah sistemleri

teknolojisinde birinci sırayı alacağını rahatlıkla söyleyebiliriz.

Anahtar Kelimeler: : Elektro-optik, Lazer, Elektronik Harp, Infrared, Lazer GMKS,

Mesafe Bulucu.


1. GIRIS

Elektro-optik sistemler; IR, görünür Işık ve lazer sistemler olarak üç ana grup altında

toplanabilir. Lazer, “Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation” ifadesinin

kısaltılmışı olup, uyarılmış ışının yayılımı ile ışık amplifikasyonu olarak

tanımlanmaktadır.

Lazer, insanoğlunun geliştirdiği en önemli teknolojilerden biridir. Lazer teknolojisi

özellikle son yıllarda büyük gelişmeler kaydetmiş ve bunun sonucu olarak savunma

sanayiinde ve endüstride çok geniş kullanım alanı bulmuştur. [1]

Lazer teknolojisinin en çok kullanıldığı alanlardan biri askeri uygulamalardır. Lazer;

mesafe bulucu, mayın arama, lazer uyarı ve karşı tedbir sistemleri gibi kullanım alanları

yanında; özellikle son yıllarda güdümlü mermi karşı tedbirlerinde de sıkça

kullanılmaktadır. Esas olan, güçlü lazerler kullanarak arayıcıların arama

mekanizmalarını fiziksel olarak bozmaktır. Burada çoğunlukla detektör, kırpıcı, filtreler

ve güdümlü merminin dome kısmı bozulmaya çalışılır. Bunun için güçlü lazerlere

ihtiyaç vardır.

2. LAZERLERIN ASKERI UYGULMALARI

Lazerlerin en çok kullanıldığı alanlardan biri askeri uygulama alanlarıdır. Şekil 1’de

lazerin kullanım alanlarının platformlara göre genel olarak dağılımı görünmektedir.

2.1 Lazer Mesafe Bulucu

Mesafe ölçüm sisteminde 1.54µm dalga boylu lazer ışığı kullanılır. 1.54µm gözde güçlü

emilir ve hassas retinaya zarar vermez. Yani göz için zararsızdır. 20 mm ’den – 25

km’e kadar mesafeyi ölçebilir. [2]



2.2 Mayın Arama

Lazerlerin bir diğer askeri uygulaması, mayın aramadır. Araştırma sonuçlarına göre,

lazer darbesi ile yer yüzeyinde oluşturulan ültrason dalgaları 7 cm toprak altına ve 30

cm su altına ulaşabilir. Dolayısıyla lazer mayın aramada kullanılabilir.(Şekil2)



Şekil 2. Lazer Mesafe Bulucu ve Mayın Arama Uygulamaları

2.3 Lazer Silahları

Bir diğer askeri uygulama alanı lazer silahlarıdır. Bu silahlar güçlü lazerler gerektirirler.

Merminin hedefe ulaşım süresi hemen hemen sıfırdır mesafesi 1 ile 25 km arasındadır.

Lazer silahları çok çeşitlidir. Mobil araçlara takılabilenleri olduğu gibi elde taşınanları da

vardır. Mobil araçlara takılanlar 0,5 ile 5 MW arasında ışın yayarlar. [2] Genellikle

savaş uçaklarını, helikopteri ve savaş gemilerini güdümlü mermilere karşı korumak için

kullanılırlar. Şekil 3’de bir Amerikan savaş gemisinde konuşlandırılan bir lazer silahı

gösterilmiştir.

F-H kimyevi lazeri en pahalı ve en güçlü lazer silahı olarak sayılmaktadır ve uzaya

yerleştirmek için geliştirilmiştir.



Şekil 3. Lazer Silahı

3. GÜDÜMLÜ MERMI KARŞI TEDBIR SISTEMLERI (GMKS)

Son yıllarda lazer diğer bir askeri uygulama alanı olarak GM karşı tedbirlerinde de

kullanılmaktadır. Esas olan, güçlü lazerler kullanarak arayıcıların arama

mekanizmalarını fiziksel olarak bozmaktır. Burada çoğunlukla detektör, kırpıcı, filtreler

ve güdümlü merminin dome kısmı bozulmaya çalışılır. Bunun için güçlü lazerlere

ihtiyaç vardır. Lazer ışınının çapı küçük, enerjisi ise oldukça yüksek olmalıdır. Ayrıca

ışını uzun süre verebilmelidir. Bu yöntemlerden bazıları aşağıda açıklanmıştır. [3]

3.1 Lazer Işını ile Detektörü Bozmak

IR detektörü yakmak için gerekli olan ışın şiddeti temelde, lazer ışınının çapına,

aydınlatma süresine, ışığın dalga boyuna, detektörün yapıldığı malzemenin optik ve ısıl

özelliklerine bağlıdır. Bu tip lazer darbeli modda çalışır ve darbe süresi ne kadar küçük

ise o kadar etkilidir. [3]

3.2 Kırpıcı (Reticle)’nin Bozulması

Kırpıcı kullanan arayıcılarda detektörden başka kırpıcı da bozulabilir. Kırpıcıyı bozmak

için gerekli olan enerji, detektörü bozmak için gerekli olan enerjiden daha azdır. Gerekli

olan enerji miktarı kırpıcının yapıldığı malzemeye ve kırpıcının yapılış şekline bağlıdır.



Şekil 4. Lazer ile GM Detektörü Yakma.

3.3 Laser Uyarý Sistemleri (Laser Warning Receiver-LWR )

Lazer Elektronik Destek (ED) sistemi olarak kullanılan lazer uyarı alıcısı Türkiye ve

Yunanistan silahlı kuvvetleri envanterinde şu an için bulunmamakla birlikte, günümüzde

gelişmiş ülkelerde sıklıkla kullanılmaya başlanmıştır. Platform çevresinde 360 dereceli

bir kaplama sahası içerisinde bulunan lazer aydınlatma, mesafe bulucu ve lazer bim

bindirmeli GM gibi, optik sinyallerin tespit, teşhis ve sınıflandırma işlemlerini süratle

yaparak, aynı anda birden fazla hedef için personele hassas hedef yaklaşma açısı

bilgisi sağlayan bir sistemdir. Ayrıca bu sistem platformda bulunan otomatik dekor atim

sistemi ve silah sistemleri ile de entegre olarak çalışabilmektedir.

Modern savaş ortamlarında top namlu agzı alevi, patlamalar veya şimşek çakması gibi

atmosferik olaylar kolayca yanlış alarm’a neden olur. Bunun personelin sisteme karşı

olan güvenini azaltmasına karşılık, son geliştirilen sistemlerde bu oran 16 saate bir gibi

küçük değerlere kadar azaltılmıştır. Lazer uyarı alıcı sensörler genellikle 0.5 µm ile 1.8

µm arasında, 360o kerteriz ve 80o irtifa kapsama alanında, oldukça düşük bir reaksiyon

süresi ile çalışmaktadır. [4]

Şekil 5’de bir lazer ve GM uyarı sistemi (LWR ve MWR) örneği gösterilmektedir. Rusya

federasyonuna ait Sovremenny, Nanuchka iii –iv, Udalay i – ii sınıfı gemilerde ve Çin’e

ait Rus yapımı olan Sovremenny sınıfı gemilerde half cup lazer uyarı sistemleri olduğu

bilinmektedir.

Şekil 5. Lazer ve GM Uyarı Sistemi

AN/AAR-47(V)2.



3.4 Yönlü IR Karşı koyma Sistemi (Directional Infrared Countermeasures-DIRCM)

Lazer Elektronik Taarruz (ET) sistemi geliştirmek maksadıyla, İngiltere savunma

bakanlığı tarafından 1989 başlatılan AN/AAQ-24 NEMESIS yönlendirilmiş

kızılötesi karşı koyma projesi, 1993 yılında ABD özel kuvvetler komutanlıgının da

katılımı ile iki ülke arasında ortaklaşa yürütülmekte olan bir program olmuştur. Bu

program ile, sabit ve hareketli kanatlı hava platformlarının gelecekteki en önemli

ihtiyaçlarından biri olan, mevcut ve geliştirilmekte olan modern IR GM’lerine karşı etkin

ve süratli bir tespit ve ET algoritması geliştirilmesi amaçlanmıştır



ªekil 6. Yönlü IR Lazer Karşıkoyma Sistemi ( DIRCM)

Bu teknoloji IR GM’lere karşı noktasal karşı tedbir yapabilmek için lazer tabanlı

çalışmaktadır. Geliştirilmesi devam eden ortak NEMESIS programı dünyada üretime

geçen tek yönlendirilmiş IR karşı koyma sistemi olup yapılan test uçuşları sonunda 2’si

sabit ve 4’ü hareketli kanatlı olmak üzere toplam 6 adet hava platformuna montesi

tamamlanmıştır.

Ana yüklenici firma olan Northrop Grumman tarafindan sistemin geliştirilmesi

sonucunda, Amerika hava kuvvetleri özel operasyonlar komutanlığına bağlı AC–130

gunships ve MC–130 combat talon uçaklarına montesi planlanmaktadır. Programın

temel çalışma prensibi tespit, teşhis, takip ve karıştırma adı altında 4 temel safhada

gözlenmektedir. Şekil 7’de bu safhalar gözükmektedir.

Şekil 7. DIRCM Çalışma Prensibi.

Hava kuvvetleri elektronik harp araç simulatörü tarafından yapılan 150 binin üzerindeki

simülasyon sonuçları ve New Mexico’da bulunan kara kuvvetleri araştırma

laboratuarında gerçekleştirilen canlı atış (live-fire) testlerinde, 6 farklı GM tipi ve

değişik angajman senaryolarını kapsamak üzere 35 adet deneme yapılmış olup,

sistemin %100 güvenilir olduğu ve %90 etkinlikte ET uyguladığı gerçeklenmiştir.

Şekil 8’deki resimlerde üzerine dummy başlıklı bir IR GM fırlatılan helikopterin,

yönlendirilmiş IR karşı koyma kullanması sonucu GM’nin takipten düşmesi ve başka

yöne gitmesi gözlenmektedir.

Şekil 9’da ise, yönlendirilmiş kızılötesi karşı koyma ile yapılan karıştırma öncesi ve

sonrasında hava platformunun IR GM’ ye karşı göstermiş olduğu IR izleri

gözükmektedir. Şekillerde de göründüğü gibi karıştırma etkin bir biçimde yapılmakta ve

GM’nin Şekil 8’de de açıkça görüldüğü gibi kolayca hedefi kaybetmesini sağlamaktadır.

Ayrıca karıştırma başladıktan kısa bir süre sonra optiksel kilid kırılmasının oluştuğu

Görülmektedir.

Şekil 9. DIRCM ile Karıştırma Öncesi ve Sonrası Hedefin IR İzler ve Optiksel Kilit

Kırılmanın Oluşması.

Sistemin açık havada test edilebilmesi için kurulan simülatörde elektro-optik ve

kızılötesi mermi ikaz sistemi ile birlikte GM egzoz dumanı simüle edilmekte,

yönlendirilmiş IR karşı koyma sisteminin takibi sonucu, göz-emniyetli mesafe bulucunun

da yardımıyla karıştırmanın ölçümleri yapılabilmektedir.

İleri teknoloji sistemlerin daha da geliştirilmesi ve Amerikan donanması hava

platformları için de kullanımı sağlamak amacıyla, Amerikan deniz kuvvetleri ile

Northrop Grumman arasında yapılan protokol çerçevesinde, taktiksel yönlendirilmiş IR

karşýkoyma programı adı altında değişik GM tipleri için test faaliyetlerine devam

edilmektedir.

5. SONUÇ

Mevcut durum itibari ile lazer sistemleri, Rusya Federasyonu hariç olmak üzere

ülkemizde ve komşu ülkelerde askeri alanda yeterince kullanılmamasına karşılık

gelişmiş ülkelerde, tespit, kontrol ve silah sistemlerinde sıklıkla kullanılmaktadır.

Gelişmiş ülkelerde lazer konusundaki Ar-Ge faaliyetlerini ve lazerin teknolojisinin vaat

ettiklerini incelediğimizde, lazer sistemlerin geleceğin silah sistemleri teknolojisinde



birinci sırayı alacağını rahatlıkla söyleyebiliriz. Unutmayalım ki lazerlerin gelişimi

tamamlanmamış, yani lazer henüz son sözünü söylememiştir.


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©atelim.com 2016
rəhbərliyinə müraciət