Ana səhifə

T. C. Yildiz tekniK ÜNİversitesi Kİmya-metalurji faküLtesi metalurji ve malzeme mühendiSLİĞİ BÖLÜMÜ malzeme proses laboratuari dersi deney föyleri


Yüklə 4.6 Mb.
səhifə8/15
tarix18.07.2016
ölçüsü4.6 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   15



Şekil 2. Yaşlanma ısıl işlem kademeleri.

3. DENEY MALZEMESİ ve EKİPMANLAR





  • Sertleşebilir alüminyum alaşımından yapılmış numuneler,

  • Solüsyona alma işlemi için 700oC’ye ısıtılabilen bir fırın,

  • Ani soğutma ortamı.

  • Yaşlanma işlemi için 300oC’ye ısıtılabilen bir etüv,

  • Brinell veya Vickers sertlik ölçme aleti,








MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü






YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ




ÇÖKELME SERTLEŞMESİ DENEYİ







4. DENEYİN YAPILIŞI

Deney malzemesi olarak AlMgSi ve AlCuMg gibi sertleşebilir alaşımlardan üretilmiş numuneler kullanılabilir. Deney malzemesinin kalınlığı en az 2mm olmalıdır. Deneyin yapılışı örnek olarak %4Cu, %0,8Mg, %0,5Mn içeren AlCuMg alaşımı için açıklanabilir. Solüsyona alma işlemi 500oC’lik bir fırında yaklaşık 30 dakika süre ile gerçekleştirilir. Solüsyona alma işleminden sonra numuneler fırından mümkün olduğunca çabuk alınarak derhal soğuk suya daldırılarak ani soğutma yapılırlar.

Çökelme sertleşmesi alüminyum alaşımlarında ani soğutmadan hemen sonra başladığı için ilk 15 dakika içerisinde yapılmalıdır. Yaşlanma işlemi için üç sıcaklık seçilir: oda sıcaklığı, 150 oC ve 250 oC. Oda sıcaklığındaki yaşlanma (doğal yaşlanma) çok yavaş seyreder. Çoğu zaman sertlik artışı birkaç saat sonra başlar ve belirli aralıklarla birkaç hafta sürdürülür.

Her iki sıcaklıkta yapılan suni yaşlanmada sertlik ölçmeleri kısa aralıklarla yapılır. Örneğin, 150 oC için ½, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 saat sonra ve 250 oC için ¼, ¾, 1,5, 2,5, 3,5, 5 saat sonra sertlik ölçümü yapılır.

Suni yaşlanma için sıcaklığı ayarlanabilir etüv kullanılır. Sertliklerin ölçülmesi için parçalar kıskaçla etüvden alınıp derhal suda soğutulur. Etüv dışında geçen süre sonucu etkileyeceğinden sertlik ölçme işlemleri hemen yapılmalıdır.

Alüminyum alaşımlarında 150oC’deki yaşlanma işleminde birkaç saat boyunca sabit kalabilen sertlik değerleri görülebilir. Ancak işlem devam ettiğinde tekrar sertlik artışı görülür. Suni yaşlanmada (doğal yaşlanmada da olabilir) önce Guinier-Preston bölgelerinin oluştuğu ve devam eden yaşlanmada stabil olmayan intermetalik fazının oluşmasıdır.

Deney esnasında sertlik yükselişinde düzensizlikler ve geniş dağılımlar görülebilir. Bunun sebebi, deneylerin dikkatli yapılmayışı ve deney malzemesindeki homojensizlikler olabilir. Bu nedenle, deney numunesi sayısı mümkün olduğunca fazla olmalıdır.





MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü






YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ




ÇÖKELME SERTLEŞMESİ DENEYİ






5. DEĞERLENDİRME


Değerlendirme yaşlanma süresine bağlı olarak sertlik değişiminin grafik üzerinde belirtilmesiyle yapılır (Şekil 2 ve Şekil 3). Yaşlanma süresi çok uzun olduğunda zaman için logaritmik skala kullanılabilir. Değişik yaşlanma sıcaklıklarında süreye bağlı sertlik değişim karakteristiğinin tespiti için, farklı yaşlanma sıcaklıklarında da deneysel çalışma yapılmalıdır.

Alüminyum alaşımları için örnek olarak açıklanan bu deney sistemi, çökelme sertleşmesi ile sertleşebilen diğer metal alaşımlarına da o alaşımlara uygun sıcaklık ve süreler için uygulanabilir.


6. RAPORDA BULUNMASI GEREKLİ BİLGİLER


Deney sonrası hazırlanacak olan raporda, genel açıklamaların dışında şu bilgiler bulunmalıdır:

  1. Test edilen malzemenin türü

  2. Test edilen malzemenin boyutları ve teknik resmi

  3. Deneyde kullanılan donanımlar hakkında kısa tanıtıcı bilgi

  4. Deneylerin uygulandığı koşullar ve deneyin seyri

  5. Deneyde bulunan sonuçlar (diyagram, cetvel, açıklama)

  6. Deney esnasında genel kurallardan sapmalar var ise nedenleri ve sonuca etkileri

7. KAYNAKLAR





  1. K.R. Van Horn, Aluminum, Vol 1-3, Ed., American Society for Metals, 1967

  2. J.E. Hatch, Aluminum: Properties and Physical Metallurgy, Ed., American Society for Metals, 1984

  3. L.F. Mondolfo, Aluminum Alloys: Structure and Properties, Butterworths, 1976

  4. T.B. Massalski, Ed., Binary Alloy Phase Diagrams, 2nd ed., ASM International, 1990








MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü






YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ




1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   15


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©atelim.com 2016
rəhbərliyinə müraciət