Ana səhifə

TAÛp chê khoa hoüC, Âaûi hoüc Huãú, Säú 29, 2005


Yüklə 147.82 Kb.
tarix27.06.2016
ölçüsü147.82 Kb.

TAÛP CHÊ KHOA HOÜC, Âaûi hoüc Huãú, Säú 29, 2005

mét sè kÕt qu¶ x©y dùng m« h×nh phôc håi

rõng céng ®ång t¹i B¶n H¹ long, x· Phong Mü,

huyÖn Phong §iÒn, tØnh Thõa Thiªn HuÕ



Lª ThÞ Diªn

Tr­êng §¹i häc N«ng L©m HuÕ

Lª Do·n Anh

V­ên Quèc gia B¹ch M·

®Æt vÊn ®Ò

B¶n H¹ Long thuéc x· Phong Mü, huyÖn Phong §iÒn n»m trong vïng ®Öm Khu b¶o tån thiªn nhiªn Phong §iÒn. Ranh giíi khu b¶o tån bao trïm hÇu hÕt rõng phßng hé ®Çu nguån cña hai hÖ thuû lín trong khu vùc lµ R¹ch Mü Ch¸nh vµ S«ng Bå (bao gåm c¸c hÖ thñy cña S«ng ¤ L©u, Rµo Tr¨ng vµ Rµo La). C¸c hÖ thñy nµy ®ãng vai trß quan träng trong viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ cña khu vùc. §©y còng lµ n¬i sèng cña c¸c loµi ®éng thùc vËt, ®Æc biÖt ®èi víi c¸c loµi Gµ l«i lam mµo tr¾ng (Lophura edwardsi), Gµ So trung bé (Arborophila merlini), TrÜ sao (Rheinardia ocellata) vµ c¸c loµi thó lín nh­ Hæ (Panthera tigris), Bß tãt (Bos gaurus), Mang lín (Megamuntiacus vuquangensis), GÊu ngùa (Ursus thibetanus), GÊu chã (U. malayanus), V­în m¸ hung (Hylobates gabriellae), Voäc v¸ (Pygathrix nemaeus),...

Do dßng ch¶y cña s«ng ¤ l©u thÊt th­êng nªn cÇn cã biÖn ph¸p ®iÒu tiÕt dßng ch¶y. Mét trong nh÷ng biÖn ph¸p ®ã lµ x©y hå chøa vµ b¶o vÖ rõng ®Çu nguån, phñ xanh ®Êt trèng, cung cÊp n­íc t­íi cho ®ång ruéng. NhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña rõng ®Çu nguån trªn ®Þa bµn x·, H¹t kiÓm l©m Phong §iÒn ®· tiÕn hµnh giao rõng cho céng ®ång ng­êi d©n qu¶n lý víi mong muèn khuyÕn khÝch ng­êi d©n sèng trong rõng vµ gÇn rõng tham gia trùc tiÕp vµo c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý, b¶o vÖ, x©y dùng vµ ph¸t triÓn rõng, ®em l¹i lîi Ých cho chÝnh hä vµ qu¶n lý tèt h¬n tµi nguyªn rõng, gãp phÇn t¹o hµnh lang an toµn cho c«ng t¸c b¶o tån cña khu b¶o tån thiªn nhiªn Phong §iÒn. Tuy nhiªn, céng ®ång ®Þa ph­¬ng sau khi nhËn rõng míi chØ tiÕn hµnh b¶o vÖ rõng, mµ ch­a quan t©m tíi c¸c gi¶i ph¸p ph¸t triÓn rõng theo h­íng æn ®Þnh, n©ng cao kh¶ n¨ng phßng hé vµ gi¸ trÞ kinh tÕ cña rõng.

ChÝnh v× vËy, ®Ó qu¶n lý tèt c¸c khu rõng sau khi ®· ®­îc giao cho céng ®ång cÇn thiÕt ph¶i cã c¸c nghiªn cøu vÒ kh¶ n¨ng phôc håi rõng b»ng c¸c loµi c©y cã gi¸ trÞ kinh tÕ, gãp phÇn t¹o ra mét ph­¬ng thøc míi trong s¶n xuÊt l©m nghiÖp bÒn v÷ng, s¶n xuÊt mµ trong ®ã qu¸ tr×nh t¹o thu nhËp lu«n ®­îc g¾n kÕt mét c¸ch tèt nhÊt víi viÖc b¶o tån vµ ph¸t triÓn rõng, víi viÖc n©ng cao c¸c chøc n¨ng cã lîi kh¸c cña rõng vÒ sinh th¸i vµ x· héi.



§èi t­îng vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu

1. §èi t­îng nghiªn cøu

Tr¹ng th¸i rõng phôc håi sau n­¬ng rÉy (IIA) trong khu rõng céng ®ång cña B¶n H¹ Long, x· Phong Mü, huyÖn Phong §iÒn, tØnh Thõa Thiªn HuÕ.



2. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu

Sè liÖu ®­îc thu thËp th«ng qua c¸c ph­¬ng ph¸p: thu thËp sè liÖu thø cÊp, pháng vÊn cã lùa chän, ®iÒu tra chuyªn ngµnh cã sù tham gia cña ng­êi d©n. Sö dông ph­¬ng ph¸p ph¸t triÓn kü thuËt cã sù tham gia (PTD) trong thiÕt kÕ, x©y dùng, theo dâi, ®¸nh gi¸ m« h×nh.

§Ò tµi lùa chän m« h×nh thÝ ®iÓm víi quy m« 1ha. M« h×nh ®­îc x©y dùng trªn tr¹ng th¸i rõng IIA, v× lo¹i rõng nµy chiÕm tû lÖ lín nhÊt trong tæng diÖn tÝch rõng ®­îc giao cho céng ®ång (53%). §©y lµ tr¹ng th¸i rõng ch­a cã tr÷ l­îng, hiÖn ®ang cã nh÷ng quÇn thô non, thµnh phÇn loµi ®a d¹ng nh­ng gi¸ trÞ kinh tÕ thÊp, Ýt c©y mÑ cã gi¸ trÞ lµm nhiÖm vô gieo gièng nªn cÇn thiÕt ph¶i trång bæ sung nh÷ng loµi cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao. MÆt kh¸c, tr¹ng th¸i rõng nµy ph©n bè tËp trung ë ch©n nói nªn thuËn tiÖn cho ng­êi d©n ®i l¹i trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn m« h×nh vµ thuËn tiÖn cho ng­êi d©n tham quan häc hái nh»m chuyÓn giao m« h×nh.

Thêi gian tiÕn hµnh x©y dùng vµ theo dâi m« h×nh tõ th¸ng 2/2005 ®Õn th¸ng 7/2005.


KÕt qu¶ vµ th¶o luËn

1. Mét sè ®Æc ®iÓm cña vïng nghiªn cøu

a) §Æc ®iÓm chung


§Ò tµi tiÕn hµnh chän b¶n H¹ Long, n¬i cã phÇn lín ng­êi Pahy sinh sèng, lµm ®Þa bµn x©y dùng m« h×nh thö nghiÖm kh¶ n¨ng phôc håi rõng céng ®ång. Ng­êi d©n trong b¶n sèng chñ yÕu dùa vµo n«ng nghiÖp, tuy nhiªn diÖn tÝch ®Êt canh t¸c l¹i rÊt Ýt, kinh tÕ v­ên vµ ch¨n nu«i kÐm ph¸t triÓn. Tõ n¨m 1997 ®Õn 2001, l©m tr­êng Phong §iÒn ®· ®Çu t­ cho c¸c hé d©n trong b¶n trång ®­îc 125 ha rõng, nhê ®ã mµ ®êi sèng ng­êi d©n ®­îc c¶i thiÖn.

Khu rõng céng ®ång ®­îc giao cho nhãm hé cña b¶n H¹ Long cã tæng diÖn tÝch 320ha, trong ®ã: rõng phôc håi sau khai th¸c kiÖt (IIB) cã diÖn tÝch 148,2ha, chiÕm 46,4%; rõng phôc håi sau n­¬ng rÉy (IIA) cã diÖn tÝch 169,9ha, chiÕm 53,0%; ®Êt trèng tr¶ng cá (IA) cã diÖn tÝch 1,9ha, chiÕm 0,6%.



M« h×nh thö nghiÖm ®­îc tiÕn hµnh trªn phÇn rõng phôc håi sau n­¬ng rÉy (IIA). Tr¹ng th¸i rõng nµy ph©n bè tËp trung ë ch©n nói, ®é cao d­íi 180m, ®é dèc 10-150, ®­îc ®Æc tr­ng bëi líp c©y tiªn phong ­a s¸ng, mäc nhanh. HiÖn t¹i rõng ®ang h×nh thµnh nh÷ng quÇn thô non, thµnh phÇn loµi phong phó vµ ®a d¹ng nh­ng vÉn ch­a cã tr÷ l­îng, tuy ®· sinh tr­ëng vµ ph¸t triÓn trong ®iÒu kiÖn tù nhiªn nhiÒu n¨m. §Ó ®¹t ®Õn tuæi khai th¸c chÝnh cßn ph¶i tr¶i qua mét thêi gian nu«i d­ìng kh¸ dµi, v× vËy cÇn ph¶i cã c¸c biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh thÝch hîp t¸c ®éng ngay tõ lóc rõng cßn non.
b) Tæ thµnh loµi c©y ­u thÕ

KÕt qu¶ nghiªn cøu tæ thµnh loµi c©y ­u thÕ ®­îc thÓ hiÖn ë b¶ng sau:

B¶ng 01. Tæ thµnh loµi c©y ­u thÕ trong tr¹ng th¸i rõng IIA t¹i ®Þa bµn nghiªn cøu

STT

Tªn c©y

Sè c©y/ha

Tû lÖ %

STT

Tªn c©y

Sè c©y/ha

Tû lÖ %

1

Hét

46

10,7

11

MÝt nµi

12

2,9

2

GiÎ

31

7,2

12

Tr©m

12

2,9

3

V¹ng

23

5,4

13

C«m tÇng

12

2,9

4

B­ëi bung

22

5,2

14

M¸u chã

10

2,4

5

Ch©n chim

21

4,8

15

Bøa

10

2,4

6

Lßng mang

17

4,0

16

Gô lau

9

2,0

7

Rµng rµng

17

4,0

17

Géi

9

2,0

8

Ng¸t

16

3,8

18

Bêi lêi

4

1,0

9

Tr¸m tr¾ng

16

3,8

19

C©y kh¸c

128

29,6

10

Chuån

13

2,9













Nguån: Hå s¬ giao rõng tù nhiªn cho nhãm hé b¶n H¹ Long - x· Phong Mü.

Sè liÖu ®iÒu tra cho thÊy tæ thµnh loµi c©y ë khu vùc nghiªn cøu rÊt phong phó, ®©y lµ ®Æc tr­ng cña tr¹ng th¸i rõng non. Giai ®o¹n nµy rõng ®ang ®­îc phôc håi, vµ c¸c loµi c©y ­u s¸ng ph¸t triÓn m¹nh. ChÝnh v× vËy c¸c loµi c©y gç thuéc nhãm VII vµ nhãm VIII chiÕm tíi 63%, trong khi ®ã nh÷ng loµi c©y quý hiÕm chiÕm tû lÖ rÊt thÊp (Gô lau 2%). §Æc ®iÓm nµy lµ mÊu chèt cho c¸c biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh, lµ c¬ së ®Ó ®¬n gi¶n hãa tæ thµnh vµ bæ sung nh÷ng loµi c©y cã gi¸ trÞ kinh tÕ.



c) T¸i sinh rõng

Tæ thµnh c©y t¸i sinh sÏ lµ tæ thµnh tÇng c©y cao trong t­¬ng lai nÕu nh­ ®iÒu kiÖn hoµn c¶nh thuËn lîi cho sù sinh tr­ëng vµ ph¸t triÓn cña chóng. Tuy nhiªn, gi÷a tæ thµnh c©y t¸i sinh vµ tÇng c©y cao trong t­¬ng lai vÉn cã sù biÕn ®æi do t¸c ®éng cña ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh. V× vËy biÕt ®­îc tæ thµnh c©y t¸i sinh cã thÓ qua ®ã ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p t¸c ®éng ®iÒu chØnh tæ thµnh c©y t¸i sinh hîp lý theo h­íng cã lîi nhÊt cho môc ®Ých kinh doanh.



Sè liÖu ®iÒu tra t¸i sinh cho thÊy t¹i ®Þa bµn nghiªn cøu rõng phôc håi sau n­¬ng rÉy (IIA) mËt ®é c©y t¸i sinh trung b×nh 3.985 c©y/ha, ®­îc ph©n theo loµi c©y nh­ sau:

B¶ng 2: Tæ thµnh loµi c©y t¸i sinh trong tr¹ng th¸i rõng IIA t¹i ®Þa bµn nghiªn cøu

STT

Tªn c©y


Sè c©y/ha

Tû lÖ %

STT

Tªn c©y

Sè c©y/ha

Tû lÖ %

1

GiÎ

567

14,2

10

B­ëi bung

94

2,4

2

C«m tÇng

223

5,6

11

Ng¸t

74

1,9

3

Ch©n chim

222

5,6

12

Chuån

73

1,8

4

Hét

202

5,0

13

Lßng Mang

51

1,3

5

Gô lau

159

4,0

14

Tr¸m

47

1,2

6

Rµng rµng

157

3,9

15

Géi

47

1,2

7

V¹ng

127

3,2

16

MÝt nµi

29

0,7

8

Tr©m

106

2,7

17

Bøa

27

0,7

9

M¸u chã

95

2,4

18

C¸c loµi kh¸c

1.685

42,2

Nguån: Hå s¬ giao rõng tù nhiªn cho nhãm hé B¶n H¹ Long, x· Phong Mü

KÕt qu¶ ®iÒu tra t¸i sinh cho thÊy tæ thµnh loµi c©y t¸i sinh rÊt phong phó, nguån gèc t¸i sinh chñ yÕu tõ h¹t, thÕ hÖ c©y t¸i sinh vÉn gi÷ ®­îc ­u thÕ cña c©y mÑ. C©y mÑ trong c¸c l©m phÇn cã kh¶ n¨ng gieo gièng tèt vµ lµ tiÒn ®Ò cho sù xuÊt hiÖn líp c©y t¸i sinh cã tæ thµnh t­¬ng tù nh­ tæ thµnh tÇng c©y cao. Tuy nhiªn, nh÷ng c©y t¸i sinh còng phÇn lín thuéc nhãm V ®Õn nhãm VIII, nh÷ng c©y quý hiÕm cã gi¸ trÞ kinh tÕ rÊt Ýt. ChÝnh v× vËy, ngoµi viÖc ®iÒu chØnh tæ thµnh, mËt ®é c©y t¸i sinh hiÖn t¹i, cÇn ph¶i kÕt hîp trång bæ sung nh÷ng loµi c©y cã gi¸ trÞ kinh tÕ kÕt hîp víi phßng hé ®Ó n©ng cao gi¸ trÞ cña rõng.



2. KÕt qu¶ x©y dùng m« h×nh thö nghiÖm

a) Lùa chän loµi c©y

Dùa trªn kÕt qu¶ th¶o luËn nhãm, chóng t«i tiÕn hµnh tæng hîp kÕt qu¶ lùa chän loµi c©y gç b¶n ®Þa cã gi¸ trÞ kinh tÕ, sè ®iÓm ®­îc lÊy theo ph­¬ng ph¸p lµm trßn, kÕt qu¶ ®­îc thÓ hiÖn ë b¶ng sau.



B¶ng 03: Danh s¸ch c¸c loµi c©y gç b¶n ®Þa cã gi¸ trÞ kinh tÕ ®­îc xÕp theo thø tù ­u tiªn

Loµi c©y


ChØ tiªu

TrÇm h­¬ng

Gô mËt

Gô lau

SÔn mËt

Huûnh

KiÒn kiÒn

Chß n©u

L­êi ­¬i

Bêi lêi nhít

Tr­êng chua

Møc tiªu thô

3

3

3

2

3

3

2

2

1

2

Gi¸ trÞ kinh tÕ

3

3

2

2

2

3

2

2

2

2

Nguån gièng

3

1

1

2

3

1

1

3

1

2

Kh¶ n¨ng g©y trång

3

1

1

2

3

2

1

3

1

3

Kh¶ n¨ng ch¨m sãc

3

1

1

2

3

1

1

2

1

2

Kinh nghiÖm cña ng­êi d©n

3

1

1

2

2

1

1

2

1

2

Phï hîp ®iÒu kiÖn tù nhiªn

3

2

2

3

3

1

2

3

2

2

B¶o vÖ ®Êt vµ nguån n­íc

3

2

2

2

3

3

2

3

2

3

TÝnh quý hiÕm

3

2

2

1

2

2

2

2

2

2

Céng

27

16

15

18

24

17

14

22

13

20

Thø tù ­u tiªn

1

7

8

5

2

6

9

3

10

4

C¨n cø theo kÕt qu¶ tæng ®iÓm th× c¸c loµi c©y gç b¶n ®Þa cã gi¸ trÞ kinh tÕ ®­îc lùa chän theo thø tù ­u tiªn sau: TrÇm h­¬ng, Huûnh, L­êi ­¬i, Tr­êng chua, SÕn mËt, KiÒn kiÒn, Gô mËt, Gô lau, Chß n©u, Bêi lêi nhít.

Theo tiªu chÝ ­u tiªn lµ nguån gièng, nhãm nghiªn cøu cïng ng­êi d©n quyÕt ®Þnh lùa chän 4 loµi c©y sau ®Ó trång bæ sung vµo m« h×nh: TrÇm h­¬ng, Huûnh, L­êi ­¬i, Tr­êng chua.



b) Lùa chän gi¶i ph¸p kü thuËt

Qua kÕt qu¶ ®iÒu tra hiÖn tr¹ng tµi nguyªn rõng, kÕt hîp víi tham kh¶o ý kiÕn cña céng ®ång, chóng t«i ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p kü thuËt t¸c ®éng vµo ®èi t­îng rõng phôc håi sau n­¬ng rÉy (IIA) t¹i ®Þa bµn nghiªn cøu nh­ sau:

- Luçng ph¸t d©y leo bôi rËm, chÆt bá c¸c lo¹i c©y cong queo, s©u bÖnh, cã gi¸ trÞ kinh tÕ thÊp ®Ó më réng kh«ng gian dinh d­ìng cho tÇng c©y t¸i sinh lµ c©y gç vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho nh÷ng loµi c©y cho l©m s¶n ngoµi gç sinh tr­ëng vµ ph¸t triÓn (M©y n­íc, M©y voi, M©y t¾t, L¸ nãn, S©m bång,...).

- §iÒu chØnh mËt ®é, tæ thµnh loµi c©y t¸i sinh phï hîp víi môc ®Ých kinh doanh lµ t¨ng gi¸ trÞ kinh tÕ kÕt hîp víi phßng hé cña rõng.

- §µo hè kÝch th­íc 20cm20cm30cm; trång bæ sung nh÷ng loµi c©y cã gi¸ trÞ kinh tÕ vµ kh¶ n¨ng phßng hé tèt, mËt ®é 500 c©y/ha, bao gåm: Dã bÇu (TrÇm h­¬ng): 300 c©y, Huûnh: 100 c©y, ¦¬i + Tr­êng chua: 100 c©y; ph­¬ng thøc trång: hçn giao d­íi t¸n rõng tù nhiªn; bãn lãt ph©n vi sinh tr­íc khi trång. Riªng c©y ¦¬i do ®Æc ®iÓm ­a Èm nªn ®­îc trång ven khe suèi, c¸c loµi c©y cßn l¹i ®­îc trång r¶i ®Òu trªn toµn diÖn tÝch « thö nghiÖm.

Chi phÝ trùc tiÕp x©y dùng m« h×nh n¨m ®Çu (ch­a kÓ c«ng ch¨m sãc, trång dÆm) lµ 3.090.000 ®ång/ha.

- Ch¨m sãc c©y trång vµ b¶o vÖ m« h×nh.

KÕt luËn


KÕt qu¶ ban ®Çu cho thÊy, viÖc x©y dùng m« h×nh khoanh nu«i phôc håi rõng ®­îc ng­êi d©n trong céng ®ång ®Þa ph­¬ng ®¸nh gi¸ cao vµ tÝch cùc tham gia. C¸c gi¶i ph¸p kü thuËt ®Ò xuÊt ®· ®­îc ¸p dông trùc tiÕp vµo m« h×nh thö nghiÖm 1ha cña ®Ò tµi. §Õn thêi ®iÓm nµy m« h×nh ®· ®­îc trång xong, chuyÓn sang giai ®o¹n ch¨m sãc, theo dâi vµ b¶o vÖ, tû lÖ c©y sèng cã phÈm chÊt tèt ®¹t tíi 98%. ViÖc xóc tiÕn t¸i sinh nh÷ng loµi c©y cho l©m s¶n ngoµi gç cã gi¸ trÞ kinh tÕ sÏ gióp céng ®ång cã thu nhËp sím tõ rõng, t¹o tiÒn ®Ò cho ho¹t ®éng ch¨m sãc vµ b¶o vÖ c©y gç cã ®êi sèng dµi ®­îc tèt.

MÆc dï ®Ò tµi mang tÝnh thö nghiÖm, nh­ng nhãm nghiªn cøu ®· ®¹t ®­îc thµnh c«ng ban ®Çu. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña ®Ò tµi më ra triÓn väng lín trong ho¹t ®éng phôc håi rõng ®­îc giao cho céng ®ång t¹i ®Þa bµn nghiªn cøu nãi riªng vµ ë Thõa Thiªn HuÕ nãi chung.



tµi liÖu tham kh¶o

  1. Baur, G. C¬ së sinh th¸i häc cña kinh doanh rõng m­a. NXB Khoa häc - Kü thuËt, Hµ Néi (1986).

  2. Donald A. Messerschmidt, Qu¶n lý tµi nguyªn rõng c«ng céng, th­ môc cã chó dÉn cña c¸c ch©u: ¸, Phi vµ Mü La Tinh. NXB N«ng nghiÖp, Tæ chøc L­¬ng thùc vµ n«ng nghiÖp Liªn hiÖp quèc, Hµ Néi (1996)

  3. TrÇn Ngäc L©n. Ph¸t triÒn bÒn v÷ng vïng ®Öm khu b¶o tån thiªn nhiªn vµ v­ên quèc gia. Nhµ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp (1999)

  4. §inh Ngäc Lan. Qu¶n lý rõng céng ®ång trong ph¸t triÓn bÒn v÷ng n«ng th«n miÒn nói phÝa B¾c ViÖt Nam (tr­êng hîp ë Th¸i Nguyªn vµ B¾c C¹n). Nhµ xuÊt b¶n n«ng nghiÖp, Hµ Néi (2002)

  5. Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp. Mét sè kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc 2000-2004 (2004)

SOME RESULTS OF SETTING COMMUNITY FOREST



REHABILITATING MODEL IN HA LONG VILLAGE, PHONG MY COMMUNE, PHONG DIEN DISTRICT, THUA THIEN-HUE PROVINCE

Le Thi Dien

Hue University of Agriculture and Forestry

Le Doan Anh
Bach Ma National Park

SUMMARY


The community forest rehabilitating model is tried in category IIA, which is rehabilitated after slashing and burning the community forest of Ha Long Village. Because this forest is rehabilitating and overshadowing trees are growing quikly, the technical solution chosen is to combine natural regeneration with planting highly economically valuable trees.

The first results indicate that setting community forest rehabilitating model is overestimated by the local people, who are very active in participating in setting this model. Trees planted in this way are growing well and both nurtured and protected.






Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©atelim.com 2016
rəhbərliyinə müraciət