Ana səhifə

T. C. Yildiz tekniK ÜNİversitesi Kİmya-metalurji faküLtesi metalurji ve malzeme mühendiSLİĞİ BÖLÜMÜ malzeme proses laboratuari dersi deney föyleri


Yüklə 0.86 Mb.
səhifə1/15
tarix18.07.2016
ölçüsü0.86 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


T. C.

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

KİMYA-METALURJİ FAKÜLTESİ

METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ


MALZEME PROSES LABORATUARI DERSİ

DENEY FÖYLERİ

İSTANBUL 2010
RAPOR YAZMA TEKNİĞİ

Teknik alanda bir inceleme, detay, etüt vb. çalışmaların sonucu bir rapor halinde yazılır. Raporda incelemenin amacı yapılan deney ve incelemeler, varılan sonuç ve düşünceler belirtilir.

Laboratuar Raporunda İstenen Belgeler


  1. Raporun sol üst köşesine öğrencinin adı soyadı, fakülte numarası ve sınıfına ait bilgiler yazılır.

  2. Raporun sağ üst köşesine deneyin yapıldığı tarih yazılır.

  3. Deneyin ismi raporun başlığı olarak kullanılır.

  4. Deneyin Amacı: Deneyden hedeflenen maksat kısaca belirtilir.

  5. Teorik Bilgi: Deney esnasında anlatılan ve öğrencinin diğer kaynaklardan yararlanarak bulacağı konu ile ilgili gerekli bilgileri içerir.

  6. Kullanılan Malzeme ve Cihazların Tanıtımı: Deneyde kullanılan teçhizat kısaca, gerekirse şekil konularak tanıtılır.

  7. Deneyin Yapılışı: Deneyin yapılış sırasındaki işlem sırası açıklanır.

  8. Deney Sonuçları: Deney sırasında yapılan ölçümler, hesaplamalar, tablo, şekil, vb., hususları kapsar.

  9. Yorumlama: Deneyden elde edilen sonuçlar, öğrencinin daha önceki bilgilerine ve kendi değerlendirmesine göre yorumlanır.


Rapor doğru, sade, kısa ve açık kelimelerle yazılmalıdır. Üçüncü şahıs ve edilgen ifadeler kullanılmalıdır. Faydalanılan kaynaklar mutlaka belirtilmelidir.

DENEYLERLE İLGİLİ BİLGİLER


  1. Öğrenci her deneye devam etmek zorundadır.

  2. Telafi dahil öğrenci en fazla bir deneyde bulunamayabilir, aksi halde laboratuar dersinden başarısız sayılır.

  3. Malzeme proses laboratuarı dersinde haftalık getirilecek olan raporlar vize sınavı yerine geçecektir. Ayrıca vize sınavı yapılmayacaktır. Yönetmeliğe göre, yıl içi laboratuar raporlarından alınan notların %60’ı, final sınavının %40’ı alınarak geçme notu hesaplanacaktır.

  4. Her deneyin raporu bir sonraki haftanın deneyi yapılmadan önce deney sorumlusu öğretim elemanına teslim edilecektir.


GÖREVLİ ÖĞRETİM ELEMANLARI

Koordinatör: Prof. Dr. Adem BAKKALOĞLU Arş. Gör. Zekeriya CÖMERT

Prof. Dr. Ahmet TOPUZ Arş. Gör. Hatice MOLLAOĞLU

Prof. Dr. Ahmet ÜNAL Arş. Gör. Aylin ALTINBAY

Prof. Dr. Mustafa ÇİĞDEM Arş. Gör.Dr. Özkan ŞEN

Prof. Dr. Nurhan CANSEVER Arş. Gör. Murat DANIŞMAN

Doç. Dr. Cengiz KAYA Arş. Gör.Cansu NOBERİ

Doç. Dr. Sibel DAĞLILAR Arş. Gör. Alptekin KISASÖZ

Doç. Dr. Aygül YEPREM Arş. Gör. Kerem Altuğ GULER

Yrd. Doç. Dr. Işıl KERTİ

Yrd. Doç. Dr. Yaman ERASLAN

Yrd. Doç. Dr. Ergün KELEŞOĞLU

Yrd. Doç. Dr. Ahmet SAĞIN
YAPILACAK DENEYLER

DENEY ADI

DENEYDEN SORUMLU ÖĞR. ELEMANI

SAYFA NO.

1. Tahribatsız Muayeneler

Prof. Dr. Ahmet TOPUZ, Arş. Gör. Hatice MOLLAOĞLU

5-15

2. Toz Metalurjisi I

Prof. Dr. Adem BAKKALOĞLU, Arş. Gör. Zekeriya CÖMERT

16-23

3. Kompozit Deneyleri

Prof. Dr. Ahmet ÜNAL, Arş. Gör. Aylin ALTINBAY

24-36

4. End. Tasarım Hılı Prototip Model Üretimi

Prof. Dr. Mustafa ÇİĞDEM, Arş. Gör.Dr. Özkan ŞEN

37-51

5. Korozyon Deneyleri

Prof. Dr. Nurhan CANSEVER, Arş. Gör. Murat DANIŞMAN

52-57

6. Koloidal Kaplamalar

Doç. Dr. Cengiz KAYA , Arş. Gör. Kerem Altuğ GULER

58-70

7. Yeniden Kristalleşme

Doç. Dr. Sibel DAĞLILAR, Arş. Gör. Alptekin KISASÖZ

71-74

8. Tarama Elektron Mikroskobu

Yrd. Doç. Dr. Işıl KERTİ

75-80

9. Al. Alaşımlarında Çökelme Sertleşmesi

Yrd. Doç. Dr. Yaman ERASLAN

81-85

10. Sertleşebilirlik ve Jominy Deneyi

Yrd. Doç. Dr. Ergün KELEŞOĞLU

86-89

11. Kaynak Metalurjisi

Yrd. Doç. Dr. Ahmet SAĞIN

90-99

12. Kimyasal Analiz

Yrd. Doç. Dr. Aygül YEPREM

100-109







MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü




YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

TAHRİBATSIZ MUAYENE



DENEYİN ADI: Ultrasonik Muayene

DENEYİN AMACI: Bu deneyin amacı; ultrasonik muayene yöntemini ve önemini tanıtmak, ultrasonik muayene yöntemi ile hata saptanması, boyut kontrolü yapmaktır.

KULLANILAN ALET, CİHAZ VE MALZEMELER: Ultrasonik muayene cihazı, ultrasonik muayene probu, ultrasonik kalınlık ölçer, çelik kalibrasyon bloğu, hata kontrolü için çelik numune, kaynaklı çelik numune, hız tayini için bakır, prinç ve akrilik numuneler, boyut kontrolü için çelik boru, temas sıvısı (vazelin ya da ultrasonik jel)

TEORİK BİLGİ:

Ultrasonik muayene, malzeme içerisine gönderilen yüksek frekanslı ses dalgaları (ultraonik ses dalgaları) ile gerçekleştirilen tahribatsız bir hacim muayenesi yöntemidir.

Ultrasonik ses dalgaları boşlukta yayınmazlar, her malzemedeki yayınma hızı ise malzemenin yoğunluğuna ve poisson oranına bağlı olarak değişiklik gösterir. Malzeme içine gönderilen yüksek frekanslı ses dalgaları ses yolu üzerinde bir engele çarparlarsa yansırlar. Çarpma açısına bağlı olarak yansıyan sinyal alıcı proba gelebilir veya gelmeyebilir. Alıcı proba ulaşan yansıyan sinyal ultrasonik muayene cihazının ekranında bir yankı belirtisi oluşturur. Yankının konumuna göre hatanın muayene parçası içindeki koordinatları hesaplanabilir. Ayrıca yankının yüksekliği de hatanın büyüklüğü hakkında fikir verir. Yankı sinyalinin şekline bakılarak hata türü hakkında da bir yorum yapmak mümkün olabilir.

Ultrasonik ses dalgaları içerisinde piezoelektrik kristal bulunan “prob” tarafından üretilir. Metalik malzemelerin ultrasonik muayenesinde kullanılan frekans aralığı 500 kHz ile 10 MHz arasında olabilir. Muayene parçasının mikroyapı özelliklerine göre uygun frekans belirlenir. Normal prob, açısal prob, daldırma prob, çift elemanlı prob ve geciktirme bloklu prob gibi prob çeşitleri vardır. Problar kullanma yerine göre uygun olarak seçilir. Prob muayene yüzeyine temas ettirildiğinde ses dalgalarının malzeme içine nüfuz edebilmesi için uygun bir temas sıvısı (yağ, gres, su, vb.) kullanılmalıdır. Prob muayene yüzeyinde gezdirilerek parça geometrisinden kaynaklanan yankılar dışında yankılar olup olmadığı gözlenir, varsa bu yankıların konumları ve yükseklikleri değerlendirilerek hata çözümlemesi yapılır.



DENEYİN YAPILIŞI:

Kalibrasyon bloğu üzerinde uygulama yapılarak cihazın çalışma prensibi öğrencilere gösterilir. Cihazın doğru ölçüm yapıp yapmadığı kontrol edilir.







MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü




YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

TAHRİBATSIZ MUAYENE

1. uygulama : Çelik numune üzerinde hata kontrolü

2. uygulama : kaynaklı bir parçada hata kontrolü

Ultrasonik kalınlık ölçer cihazı öğrencilere tanıtılır, kalibrasyon bloğu üzerinde doğrulama yapılır.

3. uygulama : Çelik boru numunesinde cidar kalınlığı kontrolü

4


l1=numunenin gerçek boyutu

l2=numunenin çeliğe göre kalibreli ultrasonik cihaz ile ölçülen boyutu



. uygulama : Boyutları bilinen bakır, pirinç ve akrilik numunede ultrasonik hız tayini



İstenilenler:

1. Çelik numune üzerinden alınan ultrasonik ekoları yorumlayınız.

2. Kaynaklı parça üzerinden alınan ekoları yorumlayınız.

3. Ultrasonik kalınlık ölçer yardımıyla borunun cidar kalınlığını bulunuz. Cidar düzgünlüğünü irdeleyiniz.

4. Akrilik, bakır ve pirinç numunelerdeki ultrasonik hız değerlerini hesaplayınız. Ultrasonik hız nelere bağladır? İrdeleyiniz.







MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü




YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

TAHRİBATSIZ MUAYENE



DENEYİN ADI: Radyografi

DENEYİN AMACI: Radyografi yöntemini tanıtmak, referans radyografları kullanarak kaynaklı parçalarda radyografi ile tespit edilebilecek hatalar hakkında bilgi vermektir.

KULLANILAN ALET, CİHAZ VE MALZEMELER: X ışını tüpü (radyasyon nedeni ile çalıştırılmadan öğrencilere tanıtılacaktır.), radyografi filmi, telli panatrametre, dozometre, referans radyograflar, radyograf görüntüleme cihazı

TEORİK BİLGİ:

Radyografi yöntemi parça içerisindeki hacimsel hataların tespit edilebildiği, oldukça hassas bir muayene yöntemi olması ve muayene sonuçlarının kalıcı olarak kaydedilebilir olmasından dolayı sanayide en yaygın olarak kullanılan tahribatsız muayene yöntemlerinden biridir. Radyografi yöntemi ile ferromagnetik olan ve ferromagnetik olmayan metaller ve diğer tüm malzemeler muayene edilebilir.

Test parçası bir kaynaktan çıkan radyasyon demeti (x veya gama ışınları) ile ışınlanır. Radyasyon malzeme içinden geçerken malzemenin özelliğine bağlı olarak belli oranda yutularak kayba uğrar ve sonra parçanın arka yüzeyine yerleştirilmiş olan filme ulaşarak filmi etkiler. Süreksizlikler radyasyonu farklı zayıflatacaklarından, süreksizliklerin olduğu bölgelerden geçen radyasyonun şiddeti ve film üzerinde oluşturacağı kararma da farklı olacaktır. Filmin banyo işleminden sonra film üzerindeki kararmalar süreksizliklerin belirtisi olarak görünür hale gelir.

Şekil 1. Radyografi yönteminin çalışma prensibi







MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü




YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

TAHRİBATSIZ MUAYENE

Yöntemde radyasyon kaynağı olarak Elektriksel olarak üretilen x ışınları ve radyoaktif izotoplardan yayılan gama ışınları kullanılır. X ve gama ışınları elektromanyetik dalgalar olup aralarındaki fark dalga boylarının farklı olmasıdır. X ışınları malzemelere zarar vermeden iç yapılarını inceleme olanağı sağladığından, tahribatsız muayenede yaygın olarak kullanılmaktadırlar. Şekil 2’de bir X ışını tüpünün şeması görülmektedir.


Şekil 2. X ışını tüpü

Endüstriyel radyografide temel kural, malzemenin bir tarafında ışın kaynağının, diğer tarafında ise bir algılayıcının (detektör) bulunmasıdır. Radyasyon kaynağı olarak X yada Gama ışın kaynağı, detektör olarak da film kullanılmaktadır. Enerjinin geçebilme kabiliyetini belirleyen parametre ışığın dalga boyudur. Dalga boyu küçüldükçe nüfuz edebilme gücü artar. X ışını radyografisinde X ışınlarının nüfuziyet gücü, X ışın tüpüne uygulanan voltaj ile ayarlanır. Malzemeyi geçerek diğer tarafa ulaşan ışınları algılayan film genellikle ışık geçirmez bir zarf içerisine konularak test edilen malzemenin arka tarafına yerleştirilmektedir. X ışınlarının film üzerinde oluşturduğu görüntü, normal bir ışık kaynağının oluşturduğu gölgeye benzemektedir. Gölgeden farklı olarak malzemenin kalınlığına ve yoğunluğuna bağlı olarak film üzerinde oluşan görüntünün yoğunluğu da değişmektedir. Görüntünün netliği ve büyüklüğü, radyasyon kaynağının büyüklüğüne, radyasyon kaynağının filme olan uzaklığına, malzemenin filme olan mesafesine bağlıdır. Kaset içerisindeki film, test parçasının arkasına yerleştirildikten sonra belli bir süre X ışınları ile pozlanır. Daha sonra film banyo edilir. Filmin sağlıklı okunup değerlendirilebilmesi için ışıklı film okuma cihazları kullanılmalıdır ve ayrıca, uygulanan muayene yönteminin yeterli olup olmadığını, görüntü kalite seviyesini





MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü




YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

TAHRİBATSIZ MUAYENE

(hassasiyetini) belirleyebilmek için delikli, telli ve basamaklı olarak üç tipte olan panatrametreler kullanılmalıdır.


DENEYİN YAPILIŞI:

Deneyde öncelikle öğrencilere X ışını tüpü tanıtılır. Ancak herhangi bir radyasyon tehlikesi olasılığı nedeni film çekimi yapılmayacaktır.

Öğrencilere film çekiminde dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır. Panatrametreler hakkında bilgi verilir.

ASTM’e göre “Referans Radyograflar” tanıtılır. Film görüntüleme cihazı ile referans radyograflar incelenir. Her öğrenciye farklı bir referans radyograf verilir. Öğrenciler kendilerine tanınan süre içerisinde radyografları inceler.



İstenilenler:

1. X ışını ve Gama ışınları ile muayenenin farkları nelerdir? Avantaj ve dezavantajlarını değerlendiriniz.

2. İncelediğiniz referans radyografa ait bilgi veriniz.







MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü




YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

TAHRİBATSIZ MUAYENE



DENEYİN ADI: Manyetik Parçacıklarla Muayene

DENEYİN AMACI: Manyetik özellik gösteren parçaların manyetik parçacıklarla tahribatsız olarak muayenesini hakkında bilgi vermek, yöntemi tanıtmak

KULLANILAN ALET, CİHAZ VE MALZEMELER: Muayene parçası (çelik plaka), manyetik toz (Fe tozu), manyetik çatal, floresans etkili manyetik toz (Fe tozu), ultraviyole lamba

TEORİK BİLGİ:

Bu yöntem ile ferromanyetik malzemeler (Fe, Co, Ni ve alaşımları) tahribatsız olarak kontrol edilebilir. Yöntemde, elektrik akımından istifade etmek suretiyle muayene parçası magnetlenir. Sonra parça üzerine manyetik tozlar tatbik edililir. Manyetik tozlar, muayene parçalarının içerisindeki hatalar nedeniyle, manyetik geçirgenliğin değişken olduğu kısımda hatanın şekline benzer şekilde toplanmak suretiyle yüzey ve yüzeyden en fazla 6 mm derinlikte olan hataları belirgin hale getirir. Eğer hatalar manyetik alan yönüne dik geliyor ise en iyi bir şekilde algılanır. Buna karşın manyetik alan yönüne paralel hatalar iyi bir şekilde algılanmaz.

Yöntemde muayene parçasının durumuna göre farklı magnetleme seçenekleri mümkündür;


  • bobinle magnetleme

  • çerçeve yöntemi (manyetik çatal)

  • prodlar ile magnetleme

  • merkezi iletken

Ayrıca uygulamada bu tahribatsız muayene yöntemi kuru ve ıslak olmak üzere iki şekilde de uygulanabilir:

  • Kuru yöntem: Manyetik tozların hava ile birlikte bulut şeklinde deney parçasına püskürtüldüğü yöntemdir. Çalışma ortamında hava akımının çok iyi olması gerekir. Zira hava akımı olmadan tozlar aniden çökelir, hatalı ve kalitesiz görüntü oluşur. Bu etkiyi önlemek amacıyla düşey konumda çalışmak tercih edilir. Kuru yöntemle 300 °C sıcaklığa kadar çalışmak mümkündür. Eğer iş parçasında nem vs. varsa tozlar burada





MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE BİLİMİ

ANA BİLİM DALI

Malzeme Proses Laboratuarı Deney Föyü




YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

TAHRİBATSIZ MUAYENE

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©atelim.com 2016
rəhbərliyinə müraciət