Ana səhifə

İqtisadi Təşəbbüslərə Yardım İctimai Birliyi Paytaxt yerli özünüidarəetməsi: beynəlxalq təcrübə və Bakı şəhəri üçün təklif olunan özünüidarə sistemi baki 2009


Yüklə 463.69 Kb.
səhifə5/6
tarix26.06.2016
ölçüsü463.69 Kb.
1   2   3   4   5   6

BAKI ŞƏHƏRİNDƏ YERLİ ÖZÜNÜİDARƏ: TƏKLİF OLUNAN MÜMKÜN VARİANTLAR

Tədqiqat qrupuna daxil olan ekspertlər Bakı şəhərinin idarə olunmasının hazırkı vəziyyətini və paytaxt şəhərlərinin idarə olunması sahəsində beynəlxalq təcrübəni, həmçinin bu sahədə mövcud olan beynəlxalq sənədləri təhlil edərək Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhərində yerli özünüidarənin yaradılması üçün aşağıdakı addımların atılmasını zəruri hesab edir:


1) Yaxın 1 il ərzində Bakı şəhərinin statusuna dair qanun qəbul edilir. Həmin qanunda paytaxtın yalnız əhalinin açıq səsvermə vasitəsilə mandat verdiyi seçkili orqanlar vasitəsilə idarə olunması təsbit olunur. Eyni zamanda yaradılacaq meriya institutunun forması (birpilləli və ya ikipilləli olması), dövlət orqanları ilə meriya arasında, eləcə də Bakı şəhərinin inzibati ərazi vahidlərilə Bakı Şəhər Bələdiyyə Şurası arasında münasibətələrin tənzimlənməsi məsələləri bu qanunda əks etdirilməlidir. Nəhayət, bu qanun Bakı şəhərinə yerli özünüidarə statusu ilə yanaşı region statusu da müəyyənləşdirməlidir.

2) Seçki Məcəlləsində Bakı Şəhər Bələdiyyə Şurasına seçkilərin keçirilməsi şərtləri, seçilmiş yerli özünüidarə formasından asılı olaraq seçkili şəxslərin sayı, paytaxtın ərazi sərhədlərinə daxil olan inzibati vahidliklərin meriyada təmçilçilik qaydaları əks etdirilməlidir.

3) Bələdiyyələrin statusuna dair qanunvericilikdə Bakı Şəhər Bələdiyyə Şurasının səlahiyyətləri, Şuranın qərarı ilə yaradılacaq şəhər Administrasiyasının statusu, yerli inzibati vahidliklərin strukturu və səlahiyyət dairəsi dəqiq müəyyən olunmalıdır.

Qanunvericiliyə təklif edilən bu dəyişikliklərdə ən həlledici məsələ paytaxtda birpilləli, yoxsa ikipilləli yerli özünüidarə yaradılacağıdır. Odur ki, ekspertlər ayrı-ayrılıqda hər iki variantıın üstünlüklərini və çatışmazlıqlarını təhlil etməyə çalışıblar.


Bakı Şəhər Bələdiyyə Şurası: birpilləli sistem
Birpilləli yerli özünüidarə modelinin seçiləcəyi halda vahid bələdiyyə Şurası yaradıla bilər. Bu variantda Bakı şəhərinin mövcud inzibati ərazilərinin yerli özünüidarəetmə orqanları paytaxt şəhələrinin vahid idarəetmə orqanı tərəfindən yaradılır və həmin orqanlar paytaxtın yerli özünüidarə Şurasına tabeçilik əsasında fəaliyyət göstərir.

Birpilləli paytaxt idarəçiliyinin tətbiq olunacağı şəraitdə şəhər Şurasının formalaşdırılması üçün aşağıdakı mexanizmlər seçilə bilər:


1) Merin seçilməsi. Mer əhali tərəfindən birbaşa və ya əhalinin səs verdiyi Şura tərəfindən seçilə bilər (Şura üzvləri arasından). Merin əhali tərəfindən seçilməsi üçün 2 variantın tətbiqi mümkündür.

Birinci halda mojaritar qayda tətbiq olunur, siyasi mənsubiyyətindən asılı olmayaraq mer postuna iddialı şəxslər fərdi qaydada öz namizədliklərini irəli sürürlər. Bu variantda seçki günü seçicilərə mer postuna və Şuraya namizədlərin adının qeyd olunduğu 2 bülleten təqdm olunur.

İkinci halda proporsional qayda tətbiq olunur, seçicilər paytaxt şurasına iddialı siyasi partiyaların siyahısına səs verirlər. Şuradakı yerlərin sayı partiyaların topladıqları səslərə görə bölüşdürülür. Seçicilərin ən çoxunun səsini qazanmış partiyanın nümayəndəsi mer postunu qazanır.
2) Şuranın seçilməsi. Şura üzvlərinin seçimində də mojaritar və ya prosporsional sistemlərin tətbiqi mümkündür. Lakin Şuranın formalaşdırılmasında əsas məsələ paytaxtın mövcud ərazi vahidlərinin vahid orqanda təmsilçiliyinin təmin olunmasıdır. Hazırda Bakı şəhəri 61 ərazi vahidi, o cümlədən 54 qəsəbə və 7 rayonla əhatə olunub. Ərazi vahidlərinin təmsilçiliyi 2 üsulla təmin oluna bilər: (i) Əhali sayı nəzərə alınmadan hər bir qəsəbə üçün 2, rayonlar üçün 3 təmsilçilik norması müəyyən olunur. Bu halda Şura üzvlərinin sayı 137 nəfər (paytaxtın hər 15 min nəfər sakininə 1 nəfər düşür ki, bu da Avropa Şurasına üzv dövlətlərin paytaxtlarının anoloji orta göstəricisinə uyğundur) təşkil edir; (ii) əhalinin sayına görə hər bir ərazi vahidi üçün təmsilçilik norması müəyyən edilir. Bu halda aşağıdkı kvota formatından yararlanmaq olar:
- Əhalisi 5000-dək olan ərazi vazidlərinin hər biri üçün 1 Şura təmsilçisi. Hazırda Bakı şəhərində əhalisi bu sayda olan 20 ərazi vahidi mövcuddur. Bu halda qeyd olunan ərazilər üzrə ümumilikdə 20 Şura təmsilçisi seçilməlidir.

- Əhalisi 5001-20000 nəfər intervalında olan ərazi vazidlərinin hər biri üçün 2 Şura təmsilçisi. Hazırda Bakı şəhərində əhalisi bu sayda olan 20 ərazi vahidi mövcuddur. Bu halda qeyd olunan ərazilər üzrə ümumilikdə 40 Şura təmsilçisi seçilməlidir.

- Əhalisi 20001- 50000 nəfər intervalında olan ərazi vazidlərinin hər biri üçün 3 Şura təmsilçisi. Hazırda Bakı şəhərində əhalisi bu sayda olan 12 ərazi vahidi mövcuddur. Bu halda qeyd olunan ərazilər üzrə ümumilikdə 36 Şura təmsilçisi seçilməlidir.

- Əhalisi 50 nəfərdən çox ərazi vazidlərinin hər biri üçün 4 Şura təmsilçisi. Hazırda Bakı şəhərində əhalisi bu sayda olan 9 ərazi vahidi mövcuddur. Bu halda qeyd olunan ərazilər üzrə ümumilikdə 36 Şura təmsilçisi seçilməlidir.
Təklif olunan təmsilçilik norması reallaşarsa, bu Bakı şəhər Bələdiyyə Şurasında 132 nəfər təmsil olunar.

Birpilləli meriya modelinin formalaşdırıldığı şəraitdə şəhər Şurası bütün ərazi vahidlərinin hər birində əhalinin sayından asılı olaraq şəhər Administrasiyasının icra aparatını formalaşdırır və onlar ərazi vahidləri üzrə şuranının qərarlarının icrasını təmin edir. Öz növbəsində Bakı şəhər Bələdiyyə Şurası da özünün icra aparatını – şəhər Administrasiyasını formalaşdırır. Administrasiyanın ümumi işinə rəhbərliyi mer həyata keçirsə də, qurumun icraçı sədri seçilir və aparat Şura qarşısında hesabat verir. Administrasiyanın bütün heyətini (həmçinin, icraçı sədri) merin təqdimatı ilə Şura vəzifəyə qəbul edir və ya vəzifədən uzaqlaşdırır.



Bakı Şəhər Bələdiyyə Şurası: ikipilləli sistem

Bu təklif paytaxt miqyasında yerli özünüidarəni həyata keçirən Bakı şəhər Bələdiyyə Şurası ilə yanaşı bütün inzibati ərazi vahidləri üzrə seçkili qurumların formalaşdırılmasını nəzərdə tutur. İkipilləli paytaxt yerli özünüidarəetməsinin formalaşdırılması üçün aşağıdakı sistem təklif olunur:


1) Hazırkı sistemə uyğun olaraq Bakı şəhərinin rayon və qəsəbələri üzrə bələdiyyələrə seçkilər keçirilir.

2) Qəsəbə bələdiyyələrinin sədri və müavinlərindən biri, rayon bələdiyyələrinin sədri və iki müavini avtomatik olaraq Bakı şəhər Bələdiyyə Şurasının üzvü statusu qazanır.

3) Bakı şəhərinin qəsəbə və rayon bələdiyyələrinə seçiklərlə eyni gündə Bakı şəhər merinin seçkiləri də keçirilir.

Bu variantda merlə birgə Bakı şəhər Bələdiyyə Şurası 127 üzvdən ibarət olacaq. İkipilləli sistem də merin və şuranın formalaşdırılması həm siyasi təmsilçilik (proporsional sistem), həm də namizədlərin fərdi qaydada irəli sürülməsi əsasında həyata keçirilə bilər.


Rayon (qəsəbə) bələdiyyələri ilə Bakı şəhər Bələdiyyə Şurası arasında səlahiyyət bölgüsü
İkipilləli sistemin yaradılması ərazi vahidləri üzrə formalaşdırılan yerli özünüidarə orqanları ilə şəhər Şurası arasında səlahiyyətlərin aydın və dəqiq bölgüsünü tələb edir. İkipilləli meriya institutunun yarancağı tədqirdə Bakı şəhər Bələdiyyə Şurasının səlahiyyət dairəsi aşağıdakı kimi müəyyən oluna bilər:
1   2   3   4   5   6


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©atelim.com 2016
rəhbərliyinə müraciət