Ana səhifə

Ecaz­kar can­LI­lar harun yəhya müƏLLİf və onun əSƏRLƏRİ haqqinda


Yüklə 424.65 Kb.
səhifə1/6
tarix26.06.2016
ölçüsü424.65 Kb.
  1   2   3   4   5   6
ECAZ­KAR

CAN­LI­LAR

HARUN YƏHYA
MÜƏLLİF VƏ ONUN ƏSƏRLƏRİ HAQQINDA

Ha­run Yəh­ya im­za­sın­dan is­ti­fa­də edən mü­əl­lif Adnan Oktar 1956-cı il­də An­ka­ra­da ana­dan olub. Or­ta mək­tə­bi An­ka­ra­da oxu­yub. Son­ra İs­tan­bul­da Me­mar Si­nan Uni­ver­si­te­ti­nin gö­zəl sə­nət­lər fa­kül­tə­sin­də və İs­tan­bul Uni­ver­si­te­ti­nin fəl­sə­fə bö­lü­mün­də təh­sil alıb. 1980-ci il­lər­dən bu gü­nə qə­dər dini (ima­ni), el­mi və si­ya­si möv­zu­lar­da xey­li əsər ya­zıb. Bu­nun­la ya­na­şı, mü­əl­li­fin tə­ka­mül­çü­lə­rin (dar­vi­nist­lə­rin) sax­ta­kar­lı­ğı­nı, on­la­rın id­dia­la­rı­nın heç bir el­mi hə­qi­qə­tə əsas­lan­ma­dı­ğı­nı gös­tə­rən, ha­be­lə dar­vi­niz­min qan­lı ideo­lo­gi­ya­lar­la şüb­hə­li əla­qə­lə­ri­ni üzə çı­xa­ran bir çox mü­hüm əsər­lə­ri var.

Harun Yəhyanın əsərləri təxminən 30000 şəkildən ibarət olan cəmi 45000 səhifəlik külliyyatdır və bu külliyat 60 müxtəlif dilə tərxümə edilmişdir.

Mü­əl­li­fin bu im­za­sı in­kar­çı dü­şün­cə­yə qar­şı mü­ba­ri­zə apa­ran iki pey­ğəm­bə­rin xa­ti­rə­si­nə hör­mət əla­mə­ti ola­raq se­çi­lib: on­la­rı yad et­mək məq­sə­di­lə Ha­run və Yəh­ya ad­la­rın­dan is­ti­fa­də edi­lib. Rə­su­lul­la­hın mö­hü­rü­nün mü­əl­lif tə­rə­fin­dən ki­tab­la­rın üz qa­bı­ğı­na vu­rul­ma­sı­nın sim­vo­lik mə­na­sı isə on­la­rın için­də­ki­lər­lə bağ­lı­dır. Bu mö­hür Qu­ra­ni-Kə­ri­min Al­la­hın so­nun­cu Ki­ta­bı və so­nun­cu sö­zü, Pey­ğəm­bə­ri­mi­zin isə pey­ğəm­bər­lə­rin so­nun­cu­su ol­ma­sı­nın rəm­zi­dir. Mü­əl­lif bü­tün ya­zı­la­rın­da Qu­ra­nı və Rə­su­lul­la­hın sün­nə­si­ni rəh­bər tu­tur. Bu­nun­la da in­kar­çı dü­şün­cə sis­tem­lə­ri­nin bü­tün əsas id­dia­la­rı­nı bir-bir pu­ça çı­xar­ma­ğı və di­nə qar­şı yö­nə­lən eti­raz­la­rı ta­ma­mi­lə sus­du­ra­caq so­nun­cu sö­zü söy­lə­mə­yi hə­dəf se­çir. Çox bö­yük hik­mət və ka­mal sa­hi­bi olan Rə­su­lul­la­hın mö­hü­rü bu so­nun­cu sö­zü söy­lə­mək niy­yə­ti­nə bir dua ki­mi is­ti­fa­də edi­lib.

Mü­əl­li­fin əsər­lə­rin­də­ki əsas məq­səd Qu­ra­nı bü­tün dün­ya­da təb­liğ et­mək, bu­nun­la in­san­la­rı Al­la­hın mövcudluğu, tək­li­yi və axi­rət ki­mi əsas iman mə­sə­lə­lə­ri ba­rə­də də­rin­dən dü­şün­mə­yə sövq et­mək, in­kar­çı sis­tem­lə­rin çü­rük əsas­la­rı­nı və ba­til tət­bi­qat­la­rı­nı hər kə­sə gös­tər­mək­dir.

Ha­run Yəh­ya­nın əsər­lə­ri Hin­dis­tan­dan ABŞ-a, Bö­yük Bri­ta­ni­ya­dan İn­do­ne­zi­ya­ya, Pol­şa­dan Bos­ni­ya-Her­so­qo­vi­na­ya, İs­pa­ni­ya­dan Bra­zi­li­ya­ya, Ma­lay­zi­ya­dan İta­li­ya­ya, Fran­sa­dan Bol­qa­rıs­ta­na və MDB öl­kə­lə­ri­nə qə­dər dün­ya­nın ək­sər öl­kə­lə­rin­də ma­raq­la qar­şı­la­nır və oxu­nur. İn­gi­lis, fran­sız, al­man, ital­yan, is­pan, por­tu­qal, ur­du, ərəb, al­ban, rus, boş­nak, uy­ğur, İn­do­ne­zi­ya, ma­lay, ben­qal, sırp, bol­qar, ya­pon, Çin, Azər­bay­can, Kişvahili (Tanzaniyada istifadə edilir), Hausa (Afrikada danışılır), Dhivelhi (Mavritaniyada danışılır), Danimarka, İsveç ki­mi dil­lə­rə tər­cü­mə edi­lən bu əsər­lər ge­niş oxu­cu küt­lə­si tə­rə­fin­dən ma­raq­la iz­lə­nir.

Dün­ya­nın dörd bir tə­rə­fin­də bö­yük re­zo­nans do­ğu­ran bu diq­qə­tə­la­yiq əsər­lər in­san­la­rın ço­xu­nun iman gə­tir­mə­si­nə, ək­sər adam­la­rın da öz ima­nı­nı ka­mil­ləş­dir­mə­si­nə sə­bəb olur. Bu ki­tab­la­rı oxu­yan və in­cə­lə­yən hər kəs on­lar­da­kı hik­mə­ti, ha­be­lə yığ­cam, dol­ğun, asan ba­şa dü­şü­lən sə­mi­mi üs­lu­bu, hə­ya­ti hə­qi­qət­lə­rin el­mi-mən­ti­qi iza­hı­nı dər­hal gö­rür. Bu əsər­lər hər bir kə­sə tez bir za­man­da tə­sir et­mək, tam nə­ti­cə ver­mək, eti­raz­la­ra yer qoy­ma­maq və də­lil­lə­rin el­mi­li­yi ki­mi xü­su­siy­yət­lə­rə ma­lik­dir. Bu əsər­lə­ri oxu­yan və on­la­rın üzə­rin­də cid­di dü­şü­nən adam­la­rın ma­te­ria­list fəl­sə­fə­ni, ate­iz­mi, baş­qa ba­til fi­kir və fəl­sə­fə­lə­ri mü­da­fiə et­mə­si da­ha əs­la müm­kün de­yil. Bə­zi­lə­ri mü­da­fiə et­sə­lər be­lə bu­nu yal­nız inad­kar­lıq üzün­dən edə­cək­lər, çün­ki on­la­rın fi­kir­lə­ri­nin əsas­la­rı çü­rük­dür.

Döv­rü­müz­də­ki bü­tün in­kar­çı cə­rə­yan­lar Ha­run Yəh­ya­nın kül­liy­ya­tın­da el­mi dü­şün­cə nöq­te­yi-nə­zə­rin­dən məğ­lub edi­lib­lər. Şüb­hə yox­dur ki, bu xü­su­siy­yət­lər Qu­ra­nın hik­mə­tin­dən və onun ifa­də et­di­yi fi­kir­lə­rin gö­zəl­lik­lə­rin­dən qay­naq­la­nır.

Mü­əl­li­fin özü isə bu əsər­lə­ri­nə gö­rə lov­ğa­lan­mır, ək­si­nə, Al­la­hın hi­da­yə­ti­nə va­si­tə­çi ol­ma­ğa niy­yət edir. Bun­dan baş­qa, bu əsər­lər nəşr edi­lər­kən heç bir mad­di qa­zanc gü­dül­mür.

Bu hə­qi­qət­lər nə­zə­rə alın­ma­lı­dır. O za­man mə­lum olar ki, in­san­la­rı on­la­ra gör­mə­di­yi­ni gör­mək­də kö­mək edən, on­la­rın hi­da­yə­tə gəl­mə­si­nə sə­bəb olan be­lə əsər­lə­rin oxun­ma­sı­na hə­vəs­lən­dir­mə­yin özü də çox mü­hüm xid­mət­dir. Bu də­yər­li əsər­lə­ri ta­nıt­maq əvə­zi­nə in­san­la­rın zeh­ni­ni qa­rış­dı­ran, fi­kir­lə­ri­nin qa­rış­ma­sı­na sə­bəb olan, şüb­hə və tə­rəd­düd­lə­ri ara­dan qal­dır­ma­ğa, ima­nı xi­las et­mə­yə bir tə­si­ri ol­ma­dı­ğı təc­rü­bə­dən ke­çi­ri­lən ki­tab­la­rı yay­maq yal­nız və yal­nız əmək və vaxt it­ki­si de­mək ola­caq. İma­nı xi­las et­mək­dən da­ha çox mü­əl­li­fin ədə­bi gü­cü­nü gös­tər­mə­yə yö­nəl­miş ki­tab­lar­da bu tə­si­rin ol­ma­ya­ca­ğı ay­dın­dır. Bu möv­zu ilə bağ­lı şüb­hə­si olan­lar var­sa, on­lar Ha­run Yəh­ya­nın əsər­lə­ri­nin ye­ga­nə məq­sə­di­nin din­siz­li­yi ara­dan qal­dır­maq­dan və Qu­ran əx­la­qı­nı yay­maq­dan iba­rət ol­du­ğu­nu, bu xid­mət­də­ki tə­sir gü­cü­nün, mü­vəf­fə­qiy­yət və sə­mi­miy­yə­tin ay­dın gö­rün­dü­yü­nü oxu­cu­la­rın ümu­mi qə­naə­tin­dən an­la­ya bi­lər. Bu­nu qə­ti şə­kil­də yə­qin­ləş­dir­mək və an­la­maq la­zım­dır ki, dün­ya­da­kı zülm və iğ­ti­şaş­la­rın, mü­səl­man­la­rın çək­di­yi əziy­yət­lə­rin əsas sə­bə­bi din­siz­li­yin ide­ya ha­ki­miy­yə­ti­dir.



Bun­lar­dan qur­tul­ma­ğın yo­lu isə din­siz­li­yin ide­ya cə­hət­dən məğ­lub edil­mə­si, ima­ni hə­qi­qət­lə­rin or­ta­ya çı­xa­rıl­ma­sı və Qu­ran əx­la­qı­nın in­san­la­rın dərk edib mə­nim­sə­yə bi­lə­cə­yi şə­kil­də çat­dı­rıl­ma­sı­dır. Dün­ya­nı hər gün da­ha çox zül­mə, iğ­ti­şaş və fə­sad­la­ra mə­ruz qoy­maq is­tə­yən­lə­rin niy­yə­ti­ni nə­zə­rə al­saq bəl­li olar ki, bu xid­mə­tin müm­kün qə­dər sü­rət­li və tə­sir­li şə­kil­də ye­ri­nə ye­ti­ril­mə­si çox va­cib­dir. Əks təq­dir­də çox gec ola bi­lər. Bu əhə­miy­yət­li xid­mət­də çox bö­yük bir və­zi­fə­ni öz üzə­ri­nə gö­tür­müş Ha­run Yəh­ya­nın kül­liy­ya­tı Al­la­hın ica­zə­si ilə XXI əsr­də in­san­la­rı Qu­ran­da bil­di­ri­lən əmin-aman­lı­ğa və ba­rı­şa, doğ­ru­luq və əda­lə­tə, gö­zəl­lik və xoş­bəxt­li­yə apar­maq­da bir va­si­tə ola­caq.





ÎÕÓÚÓÉÀ

/* Áó êèòàáäà âÿ äèýÿð ÷àëûøìàëàðûìûçäà òÿêàìöë íÿçÿðèééÿñèíèí þçöíö äîüðóëòìàìàñûíà âÿ ïó÷ îëìàñûíà àèä ôèêèðëÿðÿ ýåíèø éåð àéûðìàüûìûçûí ÿñàñ ñÿáÿáè àäû÷ÿêèëÿí íÿçÿðèééÿíèí ÿñëèíäÿ äèí ÿëåéhèíÿ äöøöíúÿ âÿ òÿëèìëÿðäÿí èáàðÿò îëìàñûäûð. Éàðàäûëûøû âÿ áèëàâàñèòÿ Àëëàhûí âàðëûüûíû èíêàð åäÿí äàðâèíèçì 140 èëäèð êè, áèð ÷îõ èíñàíëàðûí þç èìàíûíû èòèðìÿñèíÿ âÿ éà øöáhÿéÿ äöøìÿñèíÿ ñÿáÿá îëóð. Áóíà ýþðÿ äÿ áó íÿçÿðèééÿíèí àëäàäûúû îëäóüóíó ñöáóòà éåòèðìÿê âÿ äèããÿòÿ ÷àòäûðìàã ÷îõ ìöhöì èìàíè âÿçèôÿäèð. Áóíó èíñàíëàðà ÷àòäûðìàã èñÿ äàhà âàúèáäèð.

/* Áÿçè îõóúóëàðûìûçûí áÿëêÿ äÿ òÿêúÿ áèð êèòàáûìûçû îõóìàüà ôöðñÿòè îëàúàã. Áóíà ýþðÿ äÿ hÿð áèð êèòàáûìûçäà áó ìþâçóéà ãûñà äà îëñà éåð àéûðìàüû ìÿãñÿäÿóéüóí áèëèðèê.

/* Íÿçÿðÿ ÷àòäûðûëìàñû ëàçûì îëàí äèýÿð áèð ìÿñÿëÿ äÿ áó êèòàáëàðûí è÷èíäÿêèëÿðëÿ ÿëàãÿäàðäûð. Éàçû÷ûíûí áöòöí êèòàáëàðûíäà èìàíè ìþâçóëàð Ãóðàí àéÿëÿðè èøûüûíäà èçàh îëóíóð, èíñàíëàð Àëëàhûí àéÿëÿðèíè þéðÿíìÿéÿ âÿ îíëàðà óéüóí éàøàìàüà äÿâÿò åäèëèðëÿð. Àëëàhûí àéÿëÿðè èëÿ áàüëû áöòöí ìÿñÿëÿëÿð èñÿ îõóúóíóí øöóðóíäà hå÷ áèð øöáhÿ âÿ éà ñóàë éàðàòìàéàúàã øÿêèëäÿ à÷ûãëàíûð.

/* Áó èçàhàòäà èñòèôàäÿ åäèëÿí ñÿìèìè, ñàäÿ âÿ àõûúû öñëóá êèòàáëàðûí 7 éàøäàí 70 éàøà ãÿäÿð hÿð êÿñ òÿðÿôèíäÿí ðàhàò áàøà äöøöëìÿñèíè òÿìèí åäèð. Áåëÿ òÿñèðëè âÿ äÿëèë-ñöáóòëó èçàhàò ñàéÿñèíäÿ êèòàáëàð áèðíÿôÿñÿ îõóíóð. Ùÿòòà äèíè ðÿää åòìÿê ôèêðèíäÿ ãÿòè îëàíëàð äà áó êèòàáëàðäà ýþñòÿðèëÿí hÿãèãÿòëÿðäÿí òÿñèðëÿíèð âÿ äåéèëÿíëÿðèí äîüðóëóüóíó èíêàð åäÿ áèëìèð. Áó êèòàáû âÿ ìöÿëëèôèí äèýÿð ÿñÿðëÿðèíè hÿì òÿêëèêäÿ, hÿì äÿ ãàðøûëûãëû ñþháÿò, ïîëåìèêà øÿðàèòèíäÿ ðàhàò îõóìàã ìöìêöíäöð. Áó êèòàáëàðäàí èñòèôàäÿ åòìÿê èñòÿéÿí áèð ãðóï îõóúóíóí îíëàðû áèðëèêäÿ îõóìàñû ìþâçó èëÿ áàüëû ôèêèð âÿ òÿúðöáÿñèíè äÿ áèð-áèðè èëÿ áþëöøìÿñè ñÿáÿáèíäÿí éàðàðëû îëàúàã.

/* Áóíóíëà áåëÿ ñàäÿúÿ îëàðàã Àëëàh ðèçàñû ö÷öí éàçûëàí áó êèòàáëàðûí òàíûíìàñûíà âÿ îõóíìàñûíà êþìÿê åòìÿê äÿ áþéöê õèäìÿòäèð. ×öíêè ìöÿëëèôèí áöòöí êèòàáëàðûíäà îõóúóéà ìöñáÿò òÿñèð áàüûøëàéàí ìÿñÿëÿëÿðè ñöáóò åòìÿê öñóëó ÷îõ ýöúëöäöð. Ùÿì÷èíèí äèíè èçàh åòìÿê èñòÿéÿíëÿðèí ÿëèíäÿêè ÿí òÿñèðëè öñóëëàðäàí áèðè äÿ áó êèòàáëàðû hàìûíûí îõóìàñûíû òÿøâèã åòìÿê, áóíà ÷àëûøìàãäûð.

/* Ìöÿëëèôèí äèýÿð ÿñÿðëÿðèíèí öç ãàáûüûíûí øÿêèëëÿðèíèí êèòàáëàðûí ñîí hèññÿñèíÿ ÿëàâÿ åäèëìÿñèíèí äÿ ìöhöì ñÿáÿáëÿðè âàð. Êèòàáû ÿëèíÿ àëàí hÿð áèð àäàì éóõàðûäà ãåéä åòäèéèìèç õöñóñèééÿòëÿðè þçöíäÿ òîïëàéàí âÿ îõóìàãäàí õîøëàíäûüûíû öìèä åòäèéèìèç áó êèòàáëà åéíè õöñóñèééÿòëÿðÿ ìàëèê îëàí ÷îõëó ÿñÿðëÿðèí îëäóüóíó ýþðÿúÿê. Åéíè çàìàíäà hÿì äèíè, hÿì äÿ ñèéàñè ìþâçóëàðäà èñòèôàäÿ åäÿúÿéè ìÿíáÿëÿðèí ìþâúóäëóüóíà øàhèä îëàúàã.

* Á/àøãà êèòàáëàðäà ðàñò ýÿëäèéèìèç øÿõñè ôèêèðëÿðÿ, ìöÿëëèô ãÿíàÿòëÿðèíÿ, øöáhÿëè ìÿíáÿëÿðÿ ÿñàñëàíàí èçàhëàðà, ìöãÿääÿñëÿðÿ ãàðøû ëàçûì îëàí ÿäÿá âÿ hþðìÿòÿ äèããÿò éåòèðìÿéÿí öñëóáëàðà, öìèäñèçëèéÿ àïàðàí øöáhÿëè éàçûëàðà âÿ äèýÿð ÷àòûøìàçëûãëàðà áó ÿñÿðëÿðäÿ ðàñò ýÿëÿ áèëìÿçñèíèç.

Gİ­RİŞ
Jer üzün­də bi­zim ta­nı­dı­ğı­mız və ya ta­nı­ma­dı­ğı­mız say­sız-he­sab­sız can­lı nö­vü ya­şa­yır. Hər gün qar­şı­laş­dı­ğı­mız pi­şik və it ki­mi se­vim­li dost­la­rı­mız­dan in­san aya­ğı dəy­mə­miş me­şə­lər­də ya­şa­yan­la­ra qə­dər hər bir hey­va­nın özü­nə­məx­sus ecaz­kar xü­su­siy­yət­lə­ri, hey­rə­ta­miz qa­bi­liy­yət­lə­ri var. Mə­sə­lən, arı­la­rı ya­xın­dan öy­rən­di­yi­miz za­man on­la­rın bu qə­dər pə­tə­yi ne­cə qü­sur­suz qur­ma­sı­na, ri­ya­ziy­yat­çı­lar ki­mi apar­dıq­la­rı he­sab­la­ma­la­ra tə­əc­cüb edi­rik. Tim­sah­la­rın və ya as­lan­la­rın ba­la­la­rı­na qar­şı olan həd­siz is­tə­yi­ni gör­dü­yü­müz za­man be­lə vəh­şi hey­van­la­rın şəf­qət­li dav­ra­nı­şı­nın sə­bə­bi­ni dü­şü­nü­rük. Da­yan­ma­dan min ki­lo­metr­lər­lə mə­sa­fə qət edə­rək köç edən ki­çik quş­la­rın bu çə­tin işin öh­də­sin­dən ne­cə gəl­mə­si ilə bağ­lı sua­lın ca­va­bı­nı tap­ma­ğa ça­lı­şı­rıq. Bun­lar haq­qın­da bir az da mü­fəs­səl mə­lu­mat­lar alan­da isə tə­əc­cü­bü­müz da­ha da ar­tır.

Hər can­lı­nın müx­tə­lif bə­dən qu­ru­lu­şu var. Bə­zi­lə­ri uça­raq, bə­zi­lə­ri üzə­rək ya­şa­yır. Mə­sə­lən, ba­lıq­lar yal­nız də­niz­də eh­ti­yac du­ya­ca­ğı bir bə­dən qu­ru­lu­şu­na ma­lik­dir. On­la­rın su al­tın­da ya­şa­ma­sı­na im­kan ve­rən ci­yər­lə­ri, göz­lə­ri və də­ri­lə­ri var. Quş­la­rın ağ­ci­yər­lə­ri və tük­lə­ri də on­la­rın uç­ma­sı­nı tə­min edə­cək bir qu­ru­luş­da­dır. Əl­bət­tə, can­lı­lar bu qa­bi­liy­yə­tə və ya qey­ri-adi iş­lər ba­car­ma­la­rı­nı tə­min edən bə­dən qu­ru­lu­şu­na öz-özü­nə sa­hib ol­ma­mış­lar. Bir-bi­rin­dən hey­rə­ta­miz iş­lər et­mə­yi dərk edən­lər əs­lin­də can­lı­la­rın öz­lə­ri de­yil. Gö­rə­cə­yi iş­lə­ri tə­sa­dü­fən də öy­rə­nə bil­məz­lər. Et­dik­lə­ri hər şe­yi on­la­ra öy­rə­dən bi­ri­si ol­ma­sa, bü­tün bun­la­rı bil­mə­lə­ri müm­kün de­yil. Bun­dan əla­və, eh­ti­yac duy­duq­la­rı bə­dən qu­ru­luş­la­rı­nı da on­lar üçün plan­laş­dı­ran və bə­dən­lə­ri­nə yer­ləş­di­rən bi­ri­si ol­ma­lı­dır. Sa­hib ol­duq­la­rı hər şe­yi on­la­ra ve­rən, çox yük­sək ağıl və gü­cə ma­lik olan bir var­lı­ğın möv­cud ol­ma­sı tam bir hə­qi­qət­dir. Be­lə­lik­lə, bu gü­cə ma­lik olan, bi­zi və bü­tün di­gər can­lı­la­rı ya­ra­dan Rəb­bi­miz­dir. Ma­lik ol­duq­la­rı hər xü­su­siy­yə­ti can­lı­la­ra Al­lah ve­rib.

Bəl­kə də siz bun­la­rı çox yax­şı bi­lir­si­niz, la­kin bə­zi in­san­lar bu­nun tam ək­si­ni id­dia edir­lər. Be­lə in­san­la­rın can­lı­la­rın bü­tün bu ecaz­kar xü­su­siy­yət­lə­rə tə­sa­dü­fən sa­hib ol­duq­la­rı­nı id­dia et­di­yi­ni bi­lir­di­niz­mi? Və bu ağıl­sız id­dia­la­rı­nın ha­mı­sı­na «tə­ka­mül nə­zə­riy­yə­si» adı ver­dik­lə­ri­ni heç eşit­miş­di­niz­mi? Bun­dan əla­və, bü­tün elm sa­hə­lə­ri tə­ka­mül nə­zə­riy­yə­si­nin ya­lan ol­du­ğu­nu aş­kar et­di­yi hal­da bu in­san­lar bu əsas­sız id­dia­nı mü­da­fiə et­mək­dən ye­nə də əl çək­mir­lər.

Bu ki­tab­da si­zə can­lı­lar­da olan ecaz­kar xü­su­siy­yət­lə­ri izah edə­cə­yik. Ey­ni za­man­da tə­ka­mül­çü­lə­rin id­dia­la­rın­dan nü­mu­nə­lər gə­ti­rə­rək on­la­rın nə qə­dər mən­tiq­siz bir nə­zə­riy­yə­yə inan­dıq­la­rı­nı da gös­tə­rə­cə­yik. Bun­la­rı oxu­du­ğu­nuz za­man tə­ka­mül nə­zə­riy­yə­si­nə ina­nan pro­fes­sor­la­rın, mü­hən­dis­lə­rin, baş­qa sa­hə­nin alim­lə­ri­nin bu qə­dər yan­lış dü­şün­mə­si­nə tə­əc­cüb­lə­nə­cək­si­niz (Tə­ka­mül­çü­lər­lə bağ­lı da­ha ət­raf­lı mə­lu­mat­la­rı «Uşaq­lar, Dar­vin səhv et­di» ki­ta­bı­mız­da oxu­ya bi­lər­si­niz).

Can­lı­la­ra aid mə­lu­mat­lar cild­lər­lə ki­tab­la­ra sığ­ma­ya­caq də­rə­cə­də çox­dur. Biz bu­ra­da yal­nız bə­zi nü­mu­nə­lə­ri izah edə­cə­yik. La­kin bu az say­da nü­mu­nə ilə də bi­zim üçün bu se­vim­li və gö­zəl var­lıq­la­rı ya­ra­dan Al­la­hın bö­yük­lü­yü­nü və Onun biz­lə­ri nə qə­dər çox sev­di­yi­ni da­ha yax­şı dərk edə­cək­si­niz. Öy­rən­dik­lə­ri­ni­zi da­im dü­şü­nə­cək və sə­bir­siz­lik­lə on­la­rı baş­qa­la­rı­na da izah et­mək is­tə­yə­cək­si­niz.


GÖJ­DƏ­LƏN­LƏR Tİ­KƏN KOR TER­MİT­LƏR
Ter­mit­lər qa­rış­qa ki­mi ki­çik bö­cək­lər­dir, am­ma bu­na bax­ma­ya­raq on­lar çox ba­ca­rıq­lı­dır. Mə­sə­lən, şə­kil­lər­də gör­dü­yü­nüz qül­lə­yə­bən­zər hün­dür yu­va­la­rı bu ki­çik can­lı­lar ha­zır­la­mış­lar. Xa­ri­ci gö­rü­nü­şü­nə ba­xar­kən heç də zənn et­mə­yin ki, bu yu­va­lar sa­də­dir. Çün­ki ter­mit­lər yu­va­la­rı­nı ey­ni la­yi­hə əsa­sın­da ha­zır­la­yır­lar. Bu­ra­da ba­la ter­mit­lər üçün xü­su­si otaq­lar, man­tar ha­zır­la­yan hüc­rə­lər, ana ter­mi­tin ota­ğı və s. otaq­lar var. Ən əsas cə­hət isə ter­mit yu­va­la­rın­da ha­va­nı də­yiş­mək üçün xü­su­si bir ven­til­ya­si­ya sis­te­mi­nin ol­ma­sı­dır. Ter­mit­lə­rin də­ri­si çox in­cə ol­du­ğu üçün on­la­rın rü­tu­bət­li ha­va­ya eh­ti­ya­cı var. Bu­na gö­rə on­lar yu­va­nın için­də­ki hə­ra­rə­ti və rü­tu­bə­ti mü­əy­yən bir ta­raz­lıq­da sax­la­ma­lı­dır. Əks hal­da ölə bi­lər­lər. Ter­mit­lər ha­va­nı yu­va­nın için­də xü­su­si ka­nal­lar­la dövr et­di­rə­rək və yer al­tın­da qaz­dıq­la­rı tu­nel­lər­dən gə­lən su­dan is­ti­fa­də edə­rək hə­ra­rə­ti və rü­tu­bə­ti tən­zim­lə­yir­lər.

Bu­nun nə qə­dər çə­tin bir pro­ses ol­ma­sı­na, ter­mit­lə­rin bü­tün bun­la­rı ha­zır­la­maq üçün bir çox şe­yi ey­ni vaxt­da dü­şü­nə­rək çox plan­lı şə­kil­də hə­rə­kət et­mə­si­nə diq­qət ye­tir­di­niz, elə de­yil­mi? Bun­dan əla­və, bu­ra­da siz­lə­rə çat­dır­dıq­la­rı­mız ter­mit­lə­rin gör­dü­yü bir çox işin yal­nız ki­çik bir his­sə­si­dir.

Ter­mit­lə­rin xü­su­siy­yət­lə­rin­dən bi­ri də uzun­lu­ğu bə­zən 7 met­rə ça­tan yu­va­la­rı­nı çox yax­şı qo­ru­ma­la­rı­dır. Ju­va­nın di­var­la­rın­da bir də­lik açıl­dı­ğı an­da hə­yə­can siq­na­lı ve­ri­lir. Ke­şik­çi­lər baş­la­rı­nı di­var­la­ra vu­ra­raq təh­lü­kə ya­ran­dı­ğı­nı xə­bər ve­rir və və­ziy­yə­ti ko­lo­ni­ya­nın bü­tün üzv­lə­ri­nə bil­di­rir­lər. Bun­dan son­ra sür­fə­lər qo­ru­nur və yu­va­nın da­ha təh­lü­kə­siz yer­lə­ri­nə apa­rı­lır. Ata və ana ter­mi­tin ol­du­ğu ota­ğın gi­riş­lə­ri də sü­rət­lə di­var­lar­la ör­tü­lür. Uçu­lan his­sə hə­min an­da «hərb­çi» ter­mit­lər tə­rə­fin­dən əha­tə olu­nur. Di­va­rın tə­mi­ri üçün la­zım olan ma­te­ria­lı da­şı­yan iş­çi­lər on­la­rı iz­lə­yir. Bir ne­çə sa­at ər­zin­də uçul­muş his­sə­nin üzə­ri bir yı­ğın­la ör­tü­lür. Son­ra isə için­də­ki his­sə­lə­ri bər­pa et­mə­yə baş­la­yır­lar. Ter­mit­lər çox plan­lı bir şə­kil­də hə­rə­kət edir və heç bir qa­rı­şıq­lıq ya­rat­ma­dan hər kəs öz üzə­ri­nə dü­şən və­zi­fə­ni ye­ri­nə ye­ti­rir.

Həm­çi­nin ter­mit­lə­rin çox qı­sa müd­dət ər­zin­də bu iş­lə­ri gö­rə bil­mə­sin­dən bi­zə ay­dın olur ki, on­la­rın ara­la­rın­da mü­kəm­məl bir əla­qə var. La­kin ter­mit­lər­lə bağ­lı da­ha hey­rə­ta­miz bir mə­lu­mat da var: bü­tün bu ni­zam-in­ti­za­mı ya­ra­dan, göy­də­lə­nə bən­zər yu­va­lar ti­kən, yu­va­la­rı­nı qo­ru­maq üçün təh­lü­kə­siz­lik təd­bir­lə­ri gö­rən ter­mit­lər əs­lin­də KOR CAN­LI­LAR­DIR.

On­lar bü­tün bu iş­lə­ri ye­ri­nə ye­ti­rər­kən heç bir şey gör­mür­lər. Bəs bu can­lı­la­rın bu qə­dər ba­ca­rıq­lı ol­ma­sı­nın və plan qur­ma­sı­nın sə­bə­bi nə­dir?

Tə­ka­mül­çü­lər məhz bu tip­li su­al­la­ra «tə­sa­dü­fən» ca­va­bı­nı ve­rir. La­kin bu, səhv bir ca­vab­dır. Çün­ki ter­mit­lə­rin yu­va­la­rın­da­kı sis­te­min tək­cə bir his­sə­si, mə­sə­lən, on­la­rın qur­du­ğu ven­til­ya­si­ya ka­nal­la­rı be­lə bir sis­te­min tə­sa­dü­fən mey­da­na gəl­mə­di­yi­ni təs­diq et­mək üçün bi­zə ki­fa­yət­dir. Əl­bət­tə, kor ter­mit­lər yu­va­da­kı mü­kəm­məl ni­zam-in­ti­za­mı və bü­tün iş­lə­rin heç bir qa­rı­şıq­lıq ol­ma­dan hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si­ni öz-özü­nə tə­min edə bil­məz­lər. Han­sı iş­lə­ri gö­rə­cək­lə­ri on­la­ra öy­rə­di­lir.

Al­lah Qu­ran ayə­lə­rin­də be­lə mə­sə­lə­lər haq­qın­da dü­şün­mə­yi­miz üçün bə­zi hey­van­lar­dan nü­mu­nə­lər ver­miş­dir. Mə­sə­lən, «Nəhl» su­rə­sin­də­ki bal arı­sı nü­mu­nə gös­tə­ri­lir. Bun­dan əla­və, bi­zim üçün bal ha­zır­la­yan arı­la­ra nə edə­cək­lə­ri­ni Rəb­bi­mi­zin öy­rət­mə­si ayə­də bil­di­ri­lir. Ayə­lər aşa­ğı­da­kı ki­mi­dir:

«Rəb­bin bal arı­sı­na be­lə vəhy (təl­qin) et­di: «Dağ­lar­da, ağac­lar­da və in­san­la­rın qur­du­ğu yer­lər­də (ev­lə­rin da­mın­da, üzüm­lük­lər­də) özü­nə yu­va tik; son­ra bü­tün mey­və­lər­dən ye və Rəb­bi­nin sə­nə gös­tər­di­yi yo­la ra­hat, asan­lıq­la get! O arı­la­rın qa­rın­la­rın­dan in­san­lar üçün şə­fa olan mü­tə­lif rəng­li (ağ, sa­rı, qır­mı­zı) bal çı­xar. Şüb­hə­siz ki, bun­da da dü­şü­nüb dərk edən­lər üçün bir ib­rət var­dır!» («Nəhl» su­rə­si, 68-69).

Ayə­də nü­mu­nə ola­raq ve­ri­lən arı­lar ki­mi ter­mit­lər də Al­la­hın on­la­ra öy­rət­di­yi, yə­ni vəhy et­di­yi ki­mi ya­şa­yır­lar. Hət­ta qar­şı­la­rı­nı da gör­mə­yən bu can­lı­la­rın ara­sın­da qü­sur­suz bir əla­qə ya­ra­dan, on­la­ra nə­lər edə­cək­lə­ri­ni öy­rə­dən, yu­va­da­kı mil­yon­lar­la ter­mi­tin hər bi­ri­nin öz üzə­ri­nə dü­şən və­zi­fə­ni ye­ri­nə ye­tir­mə­si­ni tə­min edən Rəb­bi­miz­dir.
HEJ­VAN­LA­RIN TƏH­LÜ­KƏ­SİZ­LİK TƏD­BİR­LƏ­Rİ
Al­la­hın tə­bi­ət­də ya­rat­dı­ğı mö­cü­zə­lər­dən bi­ri də can­lı­la­rın öz­lə­ri­ni qo­ru­maq üçün gör­dü­yü təh­lü­kə­siz­lik təd­bir­lə­ri­dir. Bə­zi can­lı­lar on­la­ra qar­şı ola­caq zə­rər­lə­ri əv­vəl­cə­dən də­qiq hiss edib müx­tə­lif qo­run­ma va­si­tə­lə­ri tət­biq et­mə qa­bi­liy­yə­ti­nə ma­lik­dir. Mə­sə­lən, bir az əv­vəl haq­qın­da da­nış­dı­ğı­mız ter­mit­lər yu­va­la­rı­nın di­var­la­rı­nı uçu­rul­ma­ya­caq qə­dər qa­lın və sərt ha­zır­la­yır­lar. To­xu­cu quş­lar isə yu­va­la­rı­nın gi­ri­şi­ni əsas düş­mən­lə­ri olan ilan­la­rın içə­ri gir­mə­si­nə ma­ne ola­caq for­ma­da ti­kir­lər. Bə­zi hö­rüm­çək­lər də yu­va­la­rı­nın için­də müx­tə­lif hüc­rə­lər ti­kir və içə­ri gi­rən di­gər hə­şə­rat­la­rı bu otaq­cıq­lar­da həbs edir­lər.

Arı­la­rın yu­va­sı da xü­su­si bir mü­da­fiə sis­te­mi ilə qo­ru­nur. Pə­tə­yin ke­şi­yi­ni çək­mək və­zi­fə­si­ni da­şı­yan arı­lar pə­tə­yə öz ko­lo­ni­ya­la­rı­nın üzv­lə­rin­dən baş­qa heç ki­mi bu­rax­mır­lar. Ke­şik­çi arı öz ye­ri­ni tərk et­di­yi za­man isə baş­qa bir iş­çi arı gə­lir və pə­tə­yin qa­pı­sın­da­kı növ­bə­ni təh­vil alır. Bun­dan əla­və, ke­şik­çi arı­lar bu mü­da­fiə üsu­lu­nu öz can­la­rı ba­ha­sı­na hə­ya­ta ke­çi­rir­lər.

Qun­duz­lar da yu­va­la­rı­nı su­yun al­tın­da qu­rur. Bu yu­va­la­ra gir­mək üçün yal­nız yu­va­nı qu­ran qun­du­zun bil­di­yi giz­li bir tu­nel­dən keç­mək la­zım­dır. Tu­ne­lin so­nun­da qun­duz­la­rın ba­la­la­rı ilə bir­gə ya­şa­dı­ğı giz­li bir otaq yer­lə­şir.

Hət­ta gös­tər­di­yi­miz bir ne­çə nü­mu­nə də can­lı­la­rın nə qə­dər ağıl­lı hə­rə­kət­lər et­di­yi­ni, mü­da­fiə olun­maq üçün ne­cə ağıl­lı va­si­tə­lər­dən ya­rar­lan­dı­ğı­nı dərk et­mə­yi­miz üçün ki­fa­yət­dir. Bun­dan baş­qa, əgər diq­qət et­di­niz­sə, düş­mən­lər müx­tə­lif cins­li can­lı­lar da ola bi­lər. Bu­na bax­ma­ya­raq bü­tün can­lı­lar öz düş­mən­lə­ri­ni yax­şı ta­nı­yır və on­la­ra ma­ne ola bi­lə­cək şə­kil­də təh­lü­kə­siz­lik təd­bir­lə­ri gö­rür­lər. Bir ter­mi­tin və ya bir qu­şun - şü­ur­lu ol­ma­sa da - baş­qa can­lı­nın xü­su­siy­yət­lə­ri­ni bil­mə­si çox tə­əc­cüb­lü­dür.

Bu­nu da­ha yax­şı dərk et­mək üçün özü­nü­zü dü­şü­nün. Heç ta­nı­ma­dı­ğı­nız, əv­vəl­lər heç gör­mə­di­yi­niz bir hey­va­nın han­sı xü­su­siy­yət­lə­rə ma­lik ol­du­ğu­nu ba­xar-bax­maz bi­lər­si­niz­mi? Onun nə ye­di­yi­ni, ne­cə ov et­di­yi­ni, nə­dən qorx­du­ğu­nu bi­lir­si­niz­mi? Əl­bət­tə ki, yox. Bun­la­rı bil­mək üçün ya gə­rək bir ki­ta­bı açıb onun haq­qın­da mə­lu­mat­la­rı oxu­ya­sı­nız, ya da bir in­san si­zə bu can­lı­nın xü­su­siy­yət­lə­rin­dən da­nış­sın. Əgər be­lə­dir­sə, on­da hey­van­lar baş­qa can­lı­lar haq­qın­da ne­cə mə­lu­mat əl­də edir­lər? Əv­vəl­cə düş­mən­lə­ri­nin han­sı hey­van ol­du­ğu­nu tə­yin edib onun dav­ra­nı­şı və ov üsul­la­rı haq­qın­da araş­dır­ma apa­ra bi­lər­lər­mi? Son­ra da bu­na əsa­sən ne­cə ca­vab ve­rə­cək­lə­ri­ni dü­şü­nə bi­lər­lər­mi? Əl­bət­tə ki, bu­nu edə bil­məz­lər. Heç bir hey­van araş­dır­ma apar­maq üçün la­zım olan ağıl və qa­bi­liy­yə­tə ma­lik de­yil. Hey­van­la­rın öz düş­mən­lə­ri haq­qın­da tə­sa­dü­fən mə­lu­ma­ta sa­hib ol­duq­la­rı­nı dü­şün­mək də mən­tiq­siz və ağıl­sız iş olar­dı. Çün­ki ilk sı­naq­la­rın­da mü­vəf­fə­qiy­yət­siz ol­ma­la­rı bu can­lı­lar üçün ölüm de­mək­dir.

Hey­van­la­rın is­ti­fa­də et­di­yi təh­lü­kə­siz­lik sis­tem­lə­ri­ni ən mü­kəm­məl şə­kil­də tə­yin edən və on­la­ra zə­ru­ri olan­la­rı et­di­rən şüb­hə­siz ki, Al­lah­dır. Jal­nız ət­ra­fı­mı­za ba­xıb gör­dü­yü­müz can­lı­lar de­yil, hət­ta bü­tün dün­ya­da ya­şa­yan can­lı­la­rın ey­ni ağıl­lı dav­ra­nış­la­rı da bi­zə Rəb­bi­mi­zin son­suz ağıl və güc sa­hi­bi ol­du­ğu­nu is­bat edir.


QA­RIŞ­QA­NIN GÖZ­LƏ­RİN­DƏ­Kİ KOM­PAS
Ja­şa­dı­ğı­mız yer­dən baş­qa bir öl­kə­yə və ya baş­qa bir şə­hə­rə ge­dər­kən is­ti­qa­mə­ti­mi­zi tə­min edə­cək kö­mək­çi­lə­rə eh­ti­ya­cı­mız var. Xü­su­si­lə də get­di­yi­miz yer heç ta­nı­ma­dı­ğı­mız bir yer­dir­sə, müt­ləq kom­pa­sı­mız və xə­ri­tə­miz ol­ma­lı­dır. Xə­ri­tə in­sa­nın ha­ra­da ol­du­ğu­nu, kom­pas isə ha­ra ge­də­cə­yi­ni gös­tə­rir. Biz bun­lar­dan is­ti­fa­də edə­rək və mə­lu­mat­lı in­san­lar­la məs­lə­hət­lə­şə­rək yo­lu­mu­zu ta­pır, az­mı­rıq. Bəs di­gər can­lı­la­rın öz səm­ti­ni ne­cə tap­dıq­la­rı­nı heç fi­kir­ləş­mi­si­niz­mi? Mə­sə­lən, bir çöl­də qi­da ax­ta­ran qa­rış­qa­nın hər də­fə öz yu­va­sı­na ne­cə dön­dü­yü­nü heç fi­kir­ləş­mi­si­niz­mi?

Tu­ni­sin Ara­lıq də­ni­zi sa­hil­lə­rin­də ya­şa­yan qa­ra səh­ra qa­rış­qa­sı (yan rəsm­də gör­dü­yü­nüz) çöl­də yu­va qu­ran can­lı­lar­dan bi­ri­dir. Bu qa­rış­qa nö­vü heç bir kom­pas və xə­ri­tə­nin kö­mə­yi ol­ma­dan uc­suz-bu­caq­sız səh­ra­da səm­ti­ni da­im səhv­siz tə­yin edə və yu­va­sı­na ge­ri qa­yı­da bi­lir.

Sə­hər gü­nə­şin çıx­ma­sı ilə səh­ra­da is­ti­lik 70 də­rə­cə­yə qə­dər yük­sə­lir. Qa­rış­qa da səh­ra qu­mu­nun be­lə dəh­şət­li is­ti­sin­də qi­da ax­tar­maq üçün yu­va­sın­dan çı­xır. Ju­va­sın­dan baş­la­ya­raq 200 metr­lik bir sa­hə­də tez-tez da­ya­nır və ol­du­ğu yer­də hər­lə­nə­rək ziq­zaq­va­ri, do­lan­bac yol sa­lır. Bu yo­lu xə­ri­tə­də gö­rə bi­lər­si­niz. La­kin heç də fi­kir­ləş­mə­yin ki, qa­rış­qa bu do­lan­bac yol­lar­da aza­caq. Çün­ki qa­rış­qa qi­da­sı­nı tap­dı­ğı za­man düz xətt şək­lin­də bir yo­lu tə­qib edə­rək hə­min an­da yu­va­sı­na ge­ri qa­yı­dır. Qa­rış­qa­nın sə­ya­hə­ti­ni onun öl­çü­lə­ri ilə mü­qa­yi­sə et­sək, bu, bir in­sa­nın səh­ra­da 35-40 km get­dik­dən son­ra çıx­dı­ğı nöq­tə­yə düz yol­la ge­ri qa­yıt­ma­sı­na bə­ra­bər­dir. Elə isə bir in­san üçün qey­ri-müm­kün olan bu işi qa­rış­qa ne­cə ba­ca­rır?

Qa­rış­qa ət­ra­fın­da­kı cism­lə­rə ba­xa­raq is­ti­qa­mət tə­yin edə bil­məz. Həm də səh­ra­da is­ti­qa­mət üçün ağac, qa­ya, axar su və ya göl ki­mi əla­mət­lər yox de­yi­lə­cək qə­dər az­dır. Hər tə­rəf­də yal­nız qum var ki, bun­la­rın da ol­ma­sı heç nə­yi də­yiş­mir, çün­ki qa­rış­qa­nın bun­la­rı ya­dın­da sax­la­yıb, ye­ri­ni əz­bər­lə­yib on­dan is­ti­qa­mət tə­yin et­mək üçün is­ti­fa­də et­mə­si qey­ri-müm­kün­dür. Be­lə dü­şün­dü­yü­müz za­man qa­rış­qa­nın ba­car­dı­ğı işin əhə­miy­yə­ti da­ha ay­dın ola­caq. Qa­rış­qa bu çə­tin işi ona ve­ril­miş xü­su­si bə­dən qu­ru­lu­şu sa­yə­sin­də ba­ca­rır.

  1   2   3   4   5   6


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©atelim.com 2016
rəhbərliyinə müraciət